Lọc Y gang là thiết bị lọc được sử dụng phổ biến trong hệ thống đường ống nước, HVAC, PCCC và các hệ thống công nghiệp. Thiết bị có nhiệm vụ giữ lại cặn bẩn, rác, tạp chất và các hạt rắn có kích thước phù hợp với cấp lọc, giúp bảo vệ van, bơm, đồng hồ đo và các thiết bị phía sau.

Với thiết kế dạng chữ Y, lọc Y gang có kết cấu tương đối nhỏ gọn, dễ lắp đặt và thuận tiện tháo lưới lọc để vệ sinh. Đây là một trong những loại lọc cơ học được sử dụng nhiều trên đường ống có kích thước từ nhỏ đến lớn.

Lọc Y gang là gì?

Lọc Y gang hay van lọc Y gang là thiết bị lọc dạng chữ Y, có thân được chế tạo bằng gang và bên trong có lưới lọc. Dòng lưu chất đi qua thân lọc, trong khi cặn rắn được giữ lại trên lưới.

Tên tiếng Anh thường dùng là Cast Iron Y Strainer hoặc Y-Type Cast Iron Strainer.

Khác với van khóa, lọc Y không có chức năng chính là đóng hoặc điều tiết dòng chảy. Chức năng chính của thiết bị là lọc cơ học và bảo vệ các thiết bị trong hệ thống đường ống.

Cấu tạo lọc Y gang

Một bộ lọc Y gang thông thường gồm các bộ phận chính sau:

Bộ phận	Chức năng
Thân lọc	Được chế tạo bằng gang, tạo khoang dòng chảy và kết nối với đường ống.
Lưới lọc	Giữ lại cặn bẩn và các hạt rắn trong lưu chất.
Nắp lọc	Giữ lưới lọc trong thân và tạo điều kiện tháo lắp để vệ sinh.
Gioăng làm kín	Hạn chế rò rỉ tại vị trí tiếp xúc giữa thân và nắp.
Bu lông/đai ốc	Cố định nắp lọc với thân.
Nút xả	Có thể được trang bị tùy model, hỗ trợ xả cặn hoặc vệ sinh.

Nguyên lý hoạt động của lọc Y gang

Lọc Y gang hoạt động theo nguyên lý lọc cơ học.

1. Dòng lưu chất đi vào đầu vào của lọc.
2. Lưu chất đi qua khoang chứa lưới lọc.
3. Nước hoặc môi chất tiếp tục đi qua các mắt lưới.
4. Cặn bẩn và hạt rắn có kích thước lớn hơn khả năng lọc của lưới bị giữ lại.
5. Lưu chất sau lọc tiếp tục đi đến thiết bị phía sau.
6. Khi lượng cặn tích tụ tăng, lưới lọc cần được tháo ra vệ sinh hoặc thay thế tùy thiết kế.

Trong quá trình vận hành, lưới lọc càng nhiều cặn thì tổn thất áp suất qua lọc có thể càng tăng. Vì vậy, việc kiểm tra và vệ sinh định kỳ là cần thiết.

Lọc Y gang dùng để làm gì?

Chức năng chính của lọc Y gang là loại bỏ các tạp chất cơ học khỏi dòng lưu chất trước khi đi vào thiết bị cần được bảo vệ.

Lọc thường được bố trí phía trước:

• Van điều khiển.
• Van giảm áp.
• Van điện từ.
• Van điều khiển điện hoặc khí nén.
• Bơm.
• Đồng hồ nước.
• Thiết bị đo lưu lượng.
• Thiết bị trao đổi nhiệt.
• Thiết bị HVAC.
• Các thiết bị công nghiệp nhạy cảm với cặn bẩn.

Thông số kỹ thuật lọc Y gang

Thông số	Thông tin tham khảo
Tên sản phẩm	Lọc Y gang
Tên tiếng Anh	Cast Iron Y Strainer
Kiểu lọc	Lọc dạng chữ Y
Vật liệu thân	Gang
Vật liệu lưới	Inox hoặc vật liệu khác tùy model
Vật liệu gioăng	EPDM, NBR hoặc vật liệu theo thiết kế
Kiểu kết nối	Ren hoặc mặt bích tùy kích thước/model
Kích thước	DN15 – DN300 hoặc lớn hơn tùy nhà sản xuất
Áp suất	PN10, PN16 hoặc cấp áp suất khác tùy model
Môi chất	Nước và các môi chất tương thích với vật liệu lọc
Kiểu lọc	Lọc cơ học bằng lưới
Ứng dụng	Cấp nước, HVAC, PCCC, xử lý nước và công nghiệp

Lưu ý: Các thông số trên mang tính tham khảo. Áp suất, nhiệt độ, vật liệu lưới, kích thước mắt lưới và tiêu chuẩn kết nối phải được kiểm tra theo đúng model sản phẩm.

Lưới lọc của lọc Y gang

Lưới lọc là bộ phận quyết định khả năng giữ cặn của lọc Y gang. Khi lựa chọn, không nên chỉ quan tâm đến kích thước DN mà cần xác định cả kích thước mắt lưới.

Mắt lưới càng nhỏ thì khả năng giữ lại các hạt nhỏ càng cao, nhưng đồng thời có thể làm tăng tổn thất áp suất và nhanh tích tụ cặn nếu môi chất chứa nhiều tạp chất.

Do đó, kích thước mắt lưới cần được lựa chọn dựa trên:

• Loại môi chất.
• Kích thước hạt cần loại bỏ.
• Lưu lượng.
• Độ sạch của hệ thống.
• Yêu cầu bảo vệ thiết bị phía sau.
• Tổn thất áp suất cho phép.

Lọc Y gang mặt bích

Lọc Y gang mặt bích là loại lọc có hai đầu kết nối dạng mặt bích, thường được sử dụng trên các đường ống có kích thước trung bình và lớn.

Ưu điểm của kiểu mặt bích là khả năng kết nối chắc chắn và thuận tiện tháo lắp khi bảo trì. Tuy nhiên, khi lựa chọn cần kiểm tra chính xác tiêu chuẩn mặt bích của lọc và đường ống.

Một số tiêu chuẩn có thể gặp gồm:

• EN/PN10.
• EN/PN16.
• JIS.
• ANSI.
• Các tiêu chuẩn khác tùy nhà sản xuất.

Không nên chỉ căn cứ vào tên gọi PN16 để kết luận mọi sản phẩm đều có cùng giới hạn áp suất và nhiệt độ. Cần kiểm tra catalogue của model cụ thể.

Lọc Y gang nối ren

Lọc Y gang nối ren thường được sử dụng cho các đường ống kích thước nhỏ. Kiểu kết nối ren giúp lắp đặt tương đối nhanh và phù hợp với nhiều hệ thống đường ống dân dụng và công nghiệp nhẹ.

Các kích thước phổ biến gồm DN15, DN20, DN25, DN32, DN40 và DN50.

Khi mua lọc Y nối ren cần kiểm tra loại ren sử dụng như BSP, BSPT hoặc NPT tùy sản phẩm và thị trường, tránh tình trạng không tương thích với đường ống hoặc phụ kiện.

Các kích thước lọc Y gang phổ biến

DN	Kích thước tương đương	Ứng dụng tham khảo
DN15	1/2 inch	Đường ống nhỏ
DN20	3/4 inch	Cấp nước, HVAC
DN25	1 inch	Đường ống kỹ thuật
DN32	1 1/4 inch	Hệ thống nước
DN40	1 1/2 inch	Hệ thống công nghiệp
DN50	2 inch	Cấp nước, HVAC
DN65	2 1/2 inch	Đường ống PCCC, HVAC
DN80	3 inch	Đường ống kỹ thuật
DN100	4 inch	Hệ thống cấp nước
DN125	5 inch	Đường ống công nghiệp
DN150	6 inch	Đường ống chính
DN200	8 inch	Hệ thống lưu lượng lớn
DN250	10 inch	Hệ thống công nghiệp
DN300	12 inch	Đường ống lớn

Ưu điểm của lọc Y gang

• Thiết kế dạng chữ Y nhỏ gọn.
• Khả năng lọc cặn cơ học hiệu quả khi chọn đúng cấp lọc.
• Thân gang có độ cứng và độ ổn định tốt trong các ứng dụng phù hợp.
• Có nhiều kích thước và kiểu kết nối.
• Lưới lọc có thể tháo ra để vệ sinh đối với các thiết kế cho phép bảo trì.
• Giúp giảm nguy cơ cặn bẩn đi vào các thiết bị phía sau.
• Phù hợp với nhiều hệ thống cấp nước và HVAC.
• Chi phí thường hợp lý so với nhiều loại vật liệu lọc chuyên dụng.

Nhược điểm của lọc Y gang

• Không loại bỏ được mọi loại tạp chất hoặc chất hòa tan.
• Không thay thế cho hệ thống lọc tinh hoặc xử lý nước chuyên dụng.
• Lưới lọc có thể bị tắc nếu hệ thống chứa nhiều cặn.
• Khi lưới bị bẩn, tổn thất áp suất qua lọc có thể tăng.
• Gang có giới hạn về khả năng chống ăn mòn so với một số vật liệu chuyên dụng trong môi trường khắc nghiệt.
• Cần lựa chọn vật liệu gioăng và lưới phù hợp với môi chất.

Lọc Y gang dùng trong hệ thống PCCC

Lọc Y gang có thể được sử dụng trong một số vị trí của hệ thống PCCC để lọc tạp chất và bảo vệ thiết bị phía sau khi thiết kế hệ thống yêu cầu.

Tuy nhiên, cần phân biệt rõ lọc Y với van khóa. Lọc Y không thay thế van bướm, van cổng hoặc các thiết bị có chức năng cô lập đường ống.

Đối với công trình PCCC, sản phẩm cần được lựa chọn theo hồ sơ thiết kế, tiêu chuẩn áp dụng và yêu cầu kỹ thuật của công trình. Không nên mặc định mọi lọc Y gang trên thị trường đều có chứng nhận hoặc phù hợp cho mọi hệ thống PCCC.

Lọc Y gang dùng cho hệ thống HVAC

Trong hệ thống HVAC, lọc Y gang thường được lắp trên đường nước để giữ lại các tạp chất có thể ảnh hưởng đến van điều khiển, bơm, thiết bị trao đổi nhiệt và các thiết bị khác.

Vị trí lắp lọc cần được tính toán để thuận tiện cho việc tháo lưới và vệ sinh. Không gian phía dưới hoặc phía bên của khoang lọc cần được xem xét theo hướng lắp đặt của model cụ thể.

So sánh lọc Y gang và lọc Y inox

Tiêu chí	Lọc Y gang	Lọc Y inox
Vật liệu thân	Gang	Inox
Khả năng chống ăn mòn	Phù hợp với môi trường theo thiết kế	Thường tốt hơn trong nhiều môi trường ăn mòn, tùy mác inox
Ứng dụng phổ biến	Nước, HVAC, PCCC, công nghiệp	Nước sạch, thực phẩm, hóa chất và môi trường yêu cầu vật liệu inox tùy model
Chi phí	Thường thấp hơn inox cùng cấu hình	Thường cao hơn
Lựa chọn	Phù hợp hệ thống nước và môi trường tương thích	Phù hợp khi cần khả năng chống ăn mòn hoặc yêu cầu vật liệu đặc thù

So sánh lọc Y gang và lọc Y đồng

Tiêu chí	Lọc Y gang	Lọc Y đồng
Kích thước thường gặp	Nhỏ đến lớn	Thường nhỏ
Kiểu kết nối	Ren, mặt bích tùy model	Thường nối ren
Ứng dụng	Cấp nước, HVAC, PCCC, công nghiệp	Đường ống nước kích thước nhỏ
Đường ống lớn	Phù hợp nhiều kích thước	Hạn chế hơn

Cách lựa chọn lọc Y gang

1. Chọn đúng DN

DN của lọc cần phù hợp với đường ống hoặc phương án chuyển đổi được thiết kế. Không nên tự ý giảm kích thước lọc nếu chưa kiểm tra ảnh hưởng đến lưu lượng và tổn thất áp suất.

2. Xác định áp suất làm việc

Kiểm tra áp suất thiết kế của hệ thống và giới hạn làm việc của model lọc.

3. Xác định môi chất

Nước sạch, nước tuần hoàn, nước lạnh, nước nóng và các môi chất công nghiệp có yêu cầu vật liệu khác nhau. Cần kiểm tra khả năng tương thích của thân, lưới và gioăng.

4. Chọn kiểu kết nối

Đường ống nhỏ thường sử dụng kết nối ren, trong khi đường ống lớn thường sử dụng mặt bích. Tiêu chuẩn kết nối phải tương thích với đường ống.

5. Chọn kích thước mắt lưới

Đây là thông số quan trọng quyết định khả năng lọc. Mắt lưới cần đáp ứng yêu cầu giữ cặn nhưng không gây tổn thất áp suất không phù hợp.

6. Kiểm tra vị trí lắp đặt

Cần đảm bảo đủ không gian để tháo nắp và lấy lưới lọc ra vệ sinh.

Hướng dẫn lắp đặt lọc Y gang

1. Kiểm tra đúng DN, áp suất và kiểu kết nối.
2. Vệ sinh đường ống trước khi lắp đặt.
3. Kiểm tra lưới lọc và gioăng trước khi đưa vào hệ thống.
4. Lắp lọc theo hướng dòng chảy được ký hiệu trên thân.
5. Đối với loại mặt bích, căn chỉnh hai mặt bích trước khi siết bu lông.
6. Đối với loại ren, sử dụng vật liệu làm kín phù hợp với hệ thống.
7. Đảm bảo vị trí nắp/lưới lọc có đủ không gian bảo trì.
8. Mở van đường ống từ từ và kiểm tra rò rỉ.
9. Kiểm tra chênh áp qua lọc sau khi hệ thống hoạt động.

Vệ sinh và bảo trì lọc Y gang

Trong quá trình sử dụng, cặn bẩn sẽ tích tụ trên lưới lọc. Nếu không vệ sinh định kỳ, lưu lượng có thể giảm và tổn thất áp suất có thể tăng.

Quy trình cơ bản:

1. Cô lập đoạn đường ống trước khi tháo lọc.
2. Đảm bảo hệ thống đã giảm áp và an toàn để bảo trì.
3. Tháo nắp lọc theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
4. Lấy lưới lọc ra.
5. Vệ sinh lưới bằng phương pháp phù hợp.
6. Kiểm tra lưới xem có bị rách, biến dạng hoặc ăn mòn không.
7. Kiểm tra gioăng.
8. Lắp lại lưới và nắp.
9. Mở hệ thống từ từ và kiểm tra rò rỉ.

Giá lọc Y gang bao nhiêu?

Giá lọc Y gang phụ thuộc vào kích thước, kiểu kết nối, áp suất, thương hiệu, vật liệu lưới và số lượng mua.

Yếu tố	Ảnh hưởng đến giá
DN	DN càng lớn thường cần thân và lưới có kích thước lớn hơn.
Kết nối	Ren và mặt bích có cấu hình và chi phí khác nhau.
Áp suất	Cấp áp suất khác nhau có thể yêu cầu thiết kế khác nhau.
Thương hiệu	Thương hiệu và nguồn gốc ảnh hưởng đến giá sản phẩm.
Lưới lọc	Vật liệu và kích thước mắt lưới ảnh hưởng đến cấu hình sản phẩm.
Số lượng	Đơn hàng số lượng lớn có thể có chính sách giá khác.

Để nhận báo giá chính xác, nên cung cấp DN, PN, kiểu kết nối, môi chất, kích thước mắt lưới, thương hiệu và số lượng.

Mua lọc Y gang chính hãng ở đâu?

DTA VIET NAM EQUIPMENT MATERIAL JSC cung cấp các loại van công nghiệp và phụ kiện đường ống, trong đó có lọc Y gang phục vụ hệ thống cấp nước, HVAC, PCCC và công nghiệp.

DTA có thể tư vấn lựa chọn lọc theo kích thước đường ống, áp suất, kiểu kết nối, môi chất và yêu cầu lọc của hệ thống.

Thông tin liên hệ:

• Công ty: CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ THIẾT BỊ DTA VIỆT NAM
• Tên tiếng Anh: DTA VIET NAM EQUIPMENT MATERIAL JSC
• Địa chỉ: Dong Tri Village, Thanh Tri Commune, Hanoi City, Vietnam
• Điện thoại: +84 961332786
• Email: kt.dtavietnam@gmail.com
• Website: dtavietnam.com

Câu hỏi thường gặp về lọc Y gang

Lọc Y gang là gì?

Lọc Y gang là thiết bị lọc dạng chữ Y có thân bằng gang, bên trong sử dụng lưới lọc để giữ lại cặn bẩn và các hạt rắn trong dòng lưu chất.

Lọc Y gang dùng để làm gì?

Lọc Y được sử dụng để loại bỏ tạp chất cơ học và bảo vệ các thiết bị phía sau như bơm, van, đồng hồ, thiết bị trao đổi nhiệt và thiết bị điều khiển.

Lọc Y gang có phải là van không?

Trong thực tế nhiều người gọi là “van lọc Y”, nhưng về chức năng kỹ thuật, lọc Y là thiết bị lọc đường ống, không phải van khóa dòng chảy.

Lọc Y gang có lọc được cặn nhỏ không?

Có, nếu sử dụng lưới có kích thước mắt lưới phù hợp. Khả năng giữ cặn phụ thuộc vào kích thước mắt lưới và cấu hình thực tế của sản phẩm.

Lọc Y gang có cần vệ sinh không?

Có. Lưới lọc cần được kiểm tra và vệ sinh định kỳ, đặc biệt khi hệ thống có nhiều cặn hoặc khi nhận thấy chênh áp qua lọc tăng.

Lọc Y gang có dùng cho PCCC được không?

Có thể được sử dụng tại những vị trí phù hợp trong hệ thống PCCC nếu đáp ứng yêu cầu thiết kế và tiêu chuẩn áp dụng. Cần kiểm tra cụ thể model và hồ sơ kỹ thuật của sản phẩm.

Lọc Y gang DN100 là bao nhiêu inch?

DN100 tương đương 4 inch.

Lọc Y gang DN150 là bao nhiêu inch?

DN150 tương đương 6 inch.

Kết luận

Lọc Y gang là thiết bị lọc cơ học phổ biến, có nhiệm vụ giữ lại cặn bẩn và tạp chất trong đường ống nhằm bảo vệ các thiết bị phía sau. Thiết kế dạng chữ Y giúp thiết bị tương đối nhỏ gọn, dễ lắp đặt và thuận tiện bảo trì.

Khi lựa chọn lọc Y gang, cần xem xét đồng thời DN, áp suất, kiểu kết nối, môi chất, vật liệu lưới, kích thước mắt lưới và điều kiện lắp đặt. Lựa chọn đúng cấu hình sẽ giúp hệ thống duy trì lưu lượng phù hợp và giảm nguy cơ cặn bẩn ảnh hưởng đến các thiết bị phía sau.