Van cầu gang là loại van công nghiệp được sử dụng để đóng, mở và điều tiết dòng chảy trong hệ thống đường ống. Thân van được chế tạo từ gang, thường gặp ở các hệ thống cấp thoát nước, HVAC, PCCC, đường ống công nghiệp và các hệ thống kỹ thuật có kích thước từ trung bình đến lớn.

Khác với van cổng gang chủ yếu được sử dụng để đóng hoặc ngắt dòng chảy, van cầu gang có thiết kế phù hợp hơn cho việc điều tiết lưu lượng. Khi vận hành, đĩa van chuyển động lên xuống trên trục để thay đổi tiết diện dòng chảy.

Van cầu gang là gì?

Van cầu gang là loại Globe Valve có thân van được chế tạo bằng gang hoặc gang cầu tùy thiết kế. Van sử dụng cơ cấu đĩa van chuyển động tịnh tiến để kiểm soát dòng lưu chất đi qua đường ống.

Tên tiếng Anh của sản phẩm thường là Cast Iron Globe Valve hoặc Ductile Iron Globe Valve nếu thân van sử dụng gang cầu.

Van thường được thiết kế với hai đầu kết nối dạng mặt bích, phù hợp với các hệ thống đường ống có kích thước lớn và yêu cầu tháo lắp, bảo trì định kỳ.

Cấu tạo van cầu gang

Một van cầu gang tiêu chuẩn thường bao gồm các bộ phận chính sau:

Bộ phận	Chức năng
Thân van	Chứa các bộ phận bên trong và kết nối với đường ống.
Nắp van	Đóng kín phần trên của thân van và cố định cụm trục.
Đĩa van	Di chuyển lên xuống để đóng, mở hoặc điều tiết dòng chảy.
Trục van	Truyền chuyển động từ tay quay đến đĩa van.
Ghế van	Tạo bề mặt làm kín với đĩa van.
Gioăng	Đảm bảo độ kín tại các vị trí ghép nối.
Tay quay	Điều khiển đóng mở van bằng thao tác thủ công.
Bộ phận làm kín trục	Hạn chế rò rỉ lưu chất ra bên ngoài theo trục van.

Nguyên lý hoạt động của van cầu gang

Van cầu gang hoạt động dựa trên chuyển động lên xuống của đĩa van.

1. Khi xoay tay quay theo chiều mở, trục van nâng đĩa van lên.
2. Khoảng hở giữa đĩa van và ghế van tăng lên.
3. Lưu chất có thể đi qua van.
4. Khi xoay tay quay theo chiều đóng, đĩa van di chuyển xuống.
5. Đĩa van tiếp xúc với ghế van và làm giảm hoặc ngắt dòng chảy.
6. Khi đĩa van được đặt ở vị trí trung gian, lưu lượng có thể được điều chỉnh trong phạm vi phù hợp với thiết kế của van.

Do dòng chảy bên trong van cầu phải thay đổi hướng, van thường tạo ra tổn thất áp suất lớn hơn một số loại van có đường dòng chảy thẳng khi mở hoàn toàn.

Đặc điểm của van cầu gang

• Thân van được chế tạo từ gang hoặc gang cầu tùy model.
• Thiết kế phù hợp cho đóng mở và điều tiết dòng chảy.
• Phổ biến với kiểu kết nối mặt bích.
• Thường được sử dụng ở đường ống DN50 trở lên.
• Có nhiều cấp áp suất như PN10, PN16, PN25 hoặc cấp khác tùy model.
• Phù hợp với nhiều hệ thống nước và môi chất kỹ thuật tương thích.
• Vận hành bằng tay quay, có thể kết hợp bộ truyền động ở một số thiết kế.
• Kích thước và trọng lượng lớn hơn các dòng van cầu đồng ở cùng chức năng và kích thước danh nghĩa.

Thông số kỹ thuật van cầu gang

Thông số	Thông tin tham khảo
Tên sản phẩm	Van cầu gang
Tên tiếng Anh	Cast Iron Globe Valve
Vật liệu thân	Gang, gang cầu tùy model
Đĩa van	Gang, thép, inox hoặc vật liệu khác tùy thiết kế
Kiểu kết nối	Mặt bích
Kích thước	DN50 – DN300 hoặc lớn hơn tùy model
Kiểu vận hành	Tay quay hoặc bộ truyền động tùy model
Áp suất	PN10, PN16, PN25 hoặc mức khác tùy model
Nhiệt độ	Phụ thuộc vật liệu và thiết kế của từng sản phẩm
Tiêu chuẩn mặt bích	EN, DIN, BS, JIS, ANSI/ASME hoặc tiêu chuẩn khác tùy model
Môi chất	Nước và các môi chất phù hợp với vật liệu van
Xuất xứ	Phụ thuộc thương hiệu

Lưu ý: Các thông số trên mang tính tham khảo. Khi mua van cầu gang cho dự án, cần đối chiếu catalogue của đúng model để xác định chính xác áp suất, nhiệt độ, vật liệu, kích thước và tiêu chuẩn kết nối.

Van cầu gang có những kích thước nào?

Van cầu gang thường được sản xuất với nhiều kích thước để đáp ứng các hệ thống đường ống khác nhau.

Kích thước	Quy đổi inch	Ứng dụng tham khảo
DN50	2″	Đường ống nước và hệ thống kỹ thuật
DN65	2 1/2″	Hệ thống cấp nước
DN80	3″	Hệ thống công nghiệp
DN100	4″	Đường ống nước, HVAC
DN125	5″	Hệ thống kỹ thuật
DN150	6″	Đường ống công nghiệp
DN200	8″	Hệ thống lưu lượng lớn
DN250	10″	Đường ống công nghiệp
DN300	12″	Hệ thống đường ống lớn

Van cầu gang mặt bích

Van cầu gang mặt bích là dạng phổ biến trong các hệ thống đường ống công nghiệp. Hai đầu van được thiết kế mặt bích để liên kết với mặt bích của đường ống bằng bu lông.

Kiểu kết nối này có ưu điểm là chắc chắn, phù hợp với các đường ống có kích thước lớn và thuận tiện khi tháo van để bảo trì.

Tuy nhiên, cần kiểm tra chính xác tiêu chuẩn mặt bích trước khi lắp đặt. Ví dụ, mặt bích PN16 theo EN/DIN không nên mặc định là tương thích trực tiếp với mọi mặt bích JIS hoặc ASME chỉ vì cùng DN.

Van cầu gang PN16

Van cầu gang PN16 là dòng van có cấp áp suất danh nghĩa PN16 theo thiết kế và tiêu chuẩn tương ứng của nhà sản xuất.

Dòng van này thường được sử dụng trong hệ thống cấp nước, HVAC và các đường ống kỹ thuật có điều kiện vận hành phù hợp với cấp áp suất của van.

Cần lưu ý rằng PN16 không có nghĩa van luôn vận hành ở 16 bar trong mọi điều kiện. Áp suất cho phép thực tế còn phụ thuộc vào nhiệt độ, tiêu chuẩn, vật liệu và thiết kế của từng model.

Van cầu gang dùng cho nước

Van cầu gang được sử dụng khá phổ biến trong hệ thống nước công nghiệp và dân dụng có đường kính lớn. Van có thể được bố trí tại những vị trí cần đóng mở hoặc điều tiết dòng chảy.

Đối với hệ thống nước sạch, cần lựa chọn sản phẩm có vật liệu và lớp phủ phù hợp với yêu cầu của hệ thống. Nếu dự án yêu cầu chứng nhận tiếp xúc với nước uống, cần kiểm tra chứng nhận cụ thể của sản phẩm thay vì mặc định mọi van gang đều đáp ứng.

Van cầu gang dùng cho hơi

Một số van cầu có thể được thiết kế cho hệ thống hơi, nhưng không nên mặc định mọi van cầu gang đều sử dụng được cho hơi nóng.

Hệ thống hơi thường có nhiệt độ và áp suất cao, vì vậy cần kiểm tra:

• Áp suất hơi làm việc.
• Nhiệt độ hơi.
• Vật liệu thân và các bộ phận bên trong.
• Vật liệu gioăng và bộ phận làm kín.
• Tiêu chuẩn thiết kế của van.
• Giới hạn áp suất theo nhiệt độ của model.

Ưu điểm của van cầu gang

• Khả năng điều tiết: cấu tạo van cầu phù hợp hơn cho việc kiểm soát lưu lượng so với van cổng.
• Độ bền cơ học: thân gang hoặc gang cầu phù hợp với nhiều hệ thống đường ống công nghiệp.
• Kích thước đa dạng: có nhiều lựa chọn từ DN50 đến các kích thước lớn hơn tùy nhà sản xuất.
• Kết nối mặt bích: phù hợp với đường ống trung bình và lớn.
• Dễ bảo trì: nhiều thiết kế cho phép tháo nắp và kiểm tra các bộ phận bên trong.
• Ứng dụng rộng: có thể dùng trong cấp nước, HVAC và nhiều hệ thống kỹ thuật phù hợp.

Nhược điểm của van cầu gang

• Tổn thất áp suất thường lớn hơn van cổng khi mở hoàn toàn.
• Kết cấu thường nặng hơn một số loại van bướm có cùng kích thước danh nghĩa.
• Cần nhiều vòng quay tay quay để chuyển từ đóng sang mở hoàn toàn.
• Không phải mọi model đều phù hợp với môi chất ăn mòn, nhiệt độ cao hoặc hơi.
• Chiều dài kết cấu có thể lớn hơn một số loại van đóng mở khác.

So sánh van cầu gang và van cổng gang

Tiêu chí	Van cầu gang	Van cổng gang
Chức năng chính	Đóng mở và điều tiết	Chủ yếu đóng mở
Khả năng điều tiết	Phù hợp hơn	Không phù hợp cho điều tiết liên tục
Tổn thất áp suất khi mở	Thường cao hơn	Thường thấp hơn
Dòng chảy	Thay đổi hướng qua thân van	Thường đi qua thân van theo đường tương đối thẳng
Đóng mở	Cần nhiều vòng quay	Cần nhiều vòng quay tùy thiết kế
Ứng dụng	Điều tiết và đóng mở	Cô lập đường ống

So sánh van cầu gang và van bướm

Tiêu chí	Van cầu gang	Van bướm
Cơ cấu đóng mở	Đĩa chuyển động lên xuống	Đĩa xoay quanh trục
Điều khiển	Thường bằng tay quay	Tay gạt, hộp số hoặc bộ truyền động
Điều tiết	Phù hợp	Có thể điều tiết tùy thiết kế và ứng dụng
Tốc độ đóng mở	Chậm hơn	Có thể đóng mở nhanh với cơ cấu phù hợp
Không gian lắp đặt	Thường lớn hơn	Kết cấu thường gọn hơn
Tổn thất áp suất	Thường cao hơn	Thường thấp hơn khi mở hoàn toàn, tùy thiết kế

Ứng dụng của van cầu gang

Van cầu gang có thể được sử dụng trong nhiều lĩnh vực:

• Hệ thống cấp nước.
• Hệ thống xử lý nước.
• Hệ thống HVAC và điều hòa không khí.
• Hệ thống nước lạnh và nước nóng phù hợp với model.
• Hệ thống PCCC ở những vị trí mà loại van và thiết kế hệ thống cho phép.
• Nhà máy và công trình công nghiệp.
• Hệ thống đường ống kỹ thuật.
• Hệ thống hơi đối với model được nhà sản xuất thiết kế cho hơi.

Cách lựa chọn van cầu gang

1. Xác định kích thước DN

Cần xác định đúng đường kính danh nghĩa của đường ống như DN50, DN65, DN80, DN100, DN150, DN200 hoặc DN300.

2. Xác định môi chất

Van dùng cho nước, khí, hơi hoặc môi chất khác sẽ có yêu cầu khác nhau về vật liệu và bộ phận làm kín.

3. Xác định áp suất làm việc

Chọn cấp áp suất phù hợp với áp suất thực tế của hệ thống và điều kiện nhiệt độ tương ứng.

4. Xác định nhiệt độ

Nhiệt độ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng làm việc của vật liệu thân van, gioăng và các chi tiết làm kín.

5. Kiểm tra tiêu chuẩn mặt bích

Đối với van cầu gang mặt bích, cần kiểm tra tiêu chuẩn như EN/DIN, BS, JIS hoặc ASME/ANSI và các thông số liên quan như PCD, số lượng lỗ bu lông, đường kính lỗ và kích thước mặt bích.

6. Xác định yêu cầu điều tiết

Nếu van được sử dụng thường xuyên ở trạng thái mở một phần để kiểm soát lưu lượng, cần lựa chọn model được thiết kế phù hợp cho điều tiết.

Hướng dẫn lắp đặt van cầu gang

1. Kiểm tra van đúng DN, PN và tiêu chuẩn mặt bích.
2. Kiểm tra tình trạng thân van, mặt bích và bề mặt làm kín.
3. Làm sạch đường ống trước khi lắp đặt.
4. Đặt van đúng chiều dòng chảy nếu nhà sản xuất quy định.
5. Căn chỉnh hai mặt bích đường ống đồng tâm với mặt bích van.
6. Lắp gioăng phù hợp với môi chất và điều kiện nhiệt độ.
7. Lắp bu lông và siết theo trình tự chéo để lực phân bố đều.
8. Không dùng van để ép hai mặt bích đường ống lệch vị trí.
9. Mở van từ từ sau khi hoàn tất lắp đặt.
10. Kiểm tra rò rỉ trước khi đưa hệ thống vào vận hành chính thức.

Bảo dưỡng van cầu gang

Van cầu gang cần được kiểm tra định kỳ tùy theo mức độ sử dụng và điều kiện môi trường.

• Kiểm tra rò rỉ tại mặt bích.
• Kiểm tra bộ phận làm kín trục.
• Kiểm tra tình trạng tay quay và trục van.
• Kiểm tra khả năng đóng mở.
• Kiểm tra tình trạng đĩa van và ghế van khi cần thiết.
• Kiểm tra lớp sơn hoặc lớp phủ bảo vệ bên ngoài.
• Kiểm tra cặn bẩn trong hệ thống nếu van hoạt động không ổn định.

Không nên dùng lực quá lớn để cố đóng van khi đĩa van bị kẹt. Cần xác định nguyên nhân có thể do cặn bẩn, biến dạng chi tiết, áp suất chênh lệch hoặc hư hỏng bộ phận bên trong.

Giá van cầu gang bao nhiêu?

Giá van cầu gang phụ thuộc vào kích thước, cấp áp suất, vật liệu, tiêu chuẩn mặt bích, thương hiệu, xuất xứ và số lượng đặt hàng.

Yếu tố	Ảnh hưởng đến giá
Kích thước DN	DN lớn thường có giá cao hơn do tăng lượng vật liệu và kích thước kết cấu.
Áp suất PN	Cấp áp suất cao có thể yêu cầu kết cấu và vật liệu phù hợp hơn.
Vật liệu	Gang xám, gang cầu và vật liệu chi tiết bên trong có thể ảnh hưởng đến giá.
Tiêu chuẩn	Tiêu chuẩn thiết kế và mặt bích khác nhau có thể ảnh hưởng đến sản phẩm.
Thương hiệu	Thương hiệu và nguồn gốc sản phẩm ảnh hưởng đến giá thành.
Số lượng	Đơn hàng dự án hoặc số lượng lớn thường có chính sách giá riêng.

Muốn nhận báo giá chính xác, nên cung cấp DN, PN, môi chất, nhiệt độ, tiêu chuẩn mặt bích, thương hiệu và số lượng.

Mua van cầu gang ở đâu?

CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ THIẾT BỊ DTA VIỆT NAM cung cấp các loại van công nghiệp và thiết bị đường ống phục vụ hệ thống cấp nước, HVAC, PCCC và các ứng dụng công nghiệp.

Đối với van cầu gang, DTA có thể tư vấn lựa chọn theo kích thước DN, cấp áp suất, môi chất, tiêu chuẩn mặt bích và yêu cầu kỹ thuật của công trình.

Thông tin liên hệ:

• Công ty: CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ THIẾT BỊ DTA VIỆT NAM
• Website: dtavietnam.com
• Điện thoại: +84 961332786
• Email: kt.dtavietnam@gmail.com
• Địa chỉ: Thôn Đồng Trì, Xã Thanh Trì, Thành phố Hà Nội, Việt Nam

Câu hỏi thường gặp về van cầu gang

Van cầu gang dùng để làm gì?

Van cầu gang được sử dụng để đóng, mở và điều tiết dòng chảy trong đường ống. Van đặc biệt phù hợp với các vị trí cần kiểm soát lưu lượng.

Van cầu gang có điều tiết được không?

Có. Cấu tạo của van cầu phù hợp cho điều tiết hơn so với van cổng. Tuy nhiên, khả năng điều tiết cụ thể cần căn cứ vào thiết kế của từng model và điều kiện vận hành.

Van cầu gang có dùng cho nước không?

Có. Van cầu gang được sử dụng trong nhiều hệ thống nước. Tuy nhiên, cần chọn vật liệu và model phù hợp với chất lượng nước, áp suất và nhiệt độ của hệ thống.

Van cầu gang có dùng cho hơi không?

Một số model được thiết kế cho hơi, nhưng không phải tất cả. Cần kiểm tra giới hạn áp suất, nhiệt độ và vật liệu của đúng model trước khi sử dụng.

Van cầu gang có những kích thước nào?

Van cầu gang có thể được sản xuất từ DN50, DN65, DN80, DN100, DN125, DN150, DN200, DN250, DN300 và các kích thước lớn hơn tùy thương hiệu.

Van cầu gang PN16 có áp suất làm việc 16 bar không?

PN16 là cấp áp suất danh nghĩa theo tiêu chuẩn thiết kế tương ứng. Áp suất làm việc cho phép thực tế cần được xác định theo catalogue của nhà sản xuất và điều kiện nhiệt độ cụ thể.

Van cầu gang khác gì van cổng gang?

Van cầu gang phù hợp hơn với ứng dụng điều tiết dòng chảy, trong khi van cổng gang chủ yếu được sử dụng để cô lập đường ống. Van cầu thường có tổn thất áp suất lớn hơn khi mở hoàn toàn.

Kết luận

Van cầu gang là lựa chọn phổ biến cho các hệ thống đường ống cần đóng mở và điều tiết dòng chảy với kích thước trung bình đến lớn. Thiết kế mặt bích, kết cấu chắc chắn và khả năng kiểm soát dòng chảy giúp van được sử dụng trong nhiều hệ thống cấp nước, HVAC và công nghiệp.

Khi lựa chọn sản phẩm, cần xác định đầy đủ DN, PN, vật liệu, môi chất, nhiệt độ, tiêu chuẩn mặt bích và yêu cầu điều tiết. Đặc biệt, không nên lựa chọn chỉ dựa vào kích thước DN hoặc tên gọi “van cầu gang”, bởi các model khác nhau có thể có giới hạn áp suất, nhiệt độ và phạm vi ứng dụng khác nhau.