Van bi điều khiển điện là loại van bi được tích hợp bộ truyền động điện (Electric Actuator) để tự động đóng, mở hoặc điều khiển dòng chảy trong hệ thống đường ống. Thay vì thao tác bằng tay gạt, van sử dụng động cơ điện để xoay viên bi bên trong thân van.

Van bi điều khiển điện được sử dụng rộng rãi trong hệ thống cấp nước, xử lý nước, HVAC, sản xuất công nghiệp, hệ thống tự động hóa và nhiều dây chuyền cần điều khiển van từ xa.

Van bi điều khiển điện là gì?

Van bi điều khiển điện (Electric Actuated Ball Valve / Motorized Ball Valve) là thiết bị gồm van bi và bộ điều khiển điện. Khi actuator nhận tín hiệu, động cơ tạo mô-men xoắn làm trục van quay, từ đó xoay viên bi bên trong khoảng 90° để thực hiện đóng hoặc mở dòng lưu chất.

Với cấu tạo van bi có đường dẫn dòng tương đối thẳng khi mở hoàn toàn, van có thể được sử dụng cho nhiều hệ thống yêu cầu đóng/mở nhanh và tự động hóa.

Cấu tạo van bi điều khiển điện

Một bộ van bi điều khiển điện thông thường gồm hai phần chính: van bi và actuator điện.

1. Thân van

Thân van là bộ phận chứa bi van và chịu áp lực của hệ thống. Vật liệu thường gặp gồm đồng, inox, thép hoặc các vật liệu khác tùy model.

2. Bi van

Bi van có một lỗ xuyên tâm. Khi lỗ bi nằm cùng hướng với đường ống, lưu chất có thể đi qua. Khi bi xoay khoảng 90°, lỗ bi nằm vuông góc với đường ống và dòng chảy bị ngắt.

3. Gioăng làm kín

Gioăng có nhiệm vụ tạo độ kín giữa bi và thân van. PTFE là vật liệu phổ biến ở nhiều dòng van bi, ngoài ra có thể sử dụng các vật liệu khác tùy thiết kế và môi trường làm việc.

4. Trục van

Trục kết nối bi van với actuator, truyền mô-men xoắn từ bộ truyền động xuống bi van.

5. Bộ truyền động điện

Actuator điện sử dụng động cơ và cơ cấu truyền động để xoay van. Tùy model, actuator có thể sử dụng DC24V, AC220V, AC380V hoặc điện áp khác.

6. Công tắc hành trình

Công tắc hành trình giúp xác định vị trí đóng/mở và ngắt động cơ khi van đạt vị trí cài đặt.

7. Bộ điều khiển và tín hiệu phản hồi

Tùy loại actuator, van có thể có tín hiệu phản hồi trạng thái hoặc khả năng kết nối với hệ thống điều khiển. Một số cấu hình cho phép nhận tín hiệu điều khiển tỷ lệ khi actuator được thiết kế hỗ trợ chức năng này.

Nguyên lý hoạt động của van bi điều khiển điện

Nguyên lý hoạt động của van tương đối đơn giản:

1. Cấp nguồn điện cho actuator.
2. Actuator nhận tín hiệu đóng hoặc mở.
3. Động cơ điện tạo mô-men xoắn.
4. Cơ cấu truyền động làm trục van quay.
5. Trục làm viên bi xoay theo.
6. Khi bi đạt vị trí yêu cầu, công tắc hành trình hoặc hệ thống điều khiển dừng actuator.

Với van bi điều khiển điện ON/OFF, actuator chủ yếu thực hiện hai trạng thái đóng và mở. Một số dòng chuyên dụng có thể điều khiển vị trí trung gian để phục vụ điều tiết, nhưng phải sử dụng đúng loại actuator và van được thiết kế cho mục đích này.

Van bi điều khiển điện dùng để làm gì?

• Tự động đóng/mở đường ống.
• Điều khiển dòng nước và các lưu chất tương thích.
• Điều khiển van từ xa.
• Kết nối với tủ điện điều khiển.
• Tích hợp PLC, BMS hoặc hệ thống tự động hóa tùy cấu hình.
• Tự động hóa hệ thống cấp nước và xử lý nước.
• Điều khiển dòng lưu chất trong dây chuyền sản xuất.

Phân loại van bi điều khiển điện

Van bi inox điều khiển điện

Van bi inox điều khiển điện thường được sử dụng trong các hệ thống yêu cầu vật liệu có khả năng chống ăn mòn tốt hơn hoặc yêu cầu vệ sinh. Inox 304 và inox 316 là những vật liệu thường gặp tùy ứng dụng.

Van bi đồng điều khiển điện

Van bi đồng điều khiển điện thường được sử dụng cho các hệ thống nước, HVAC và đường ống kích thước nhỏ, tùy thông số áp suất và nhiệt độ của từng model.

Van bi thép điều khiển điện

Van bi thép điều khiển điện phù hợp với một số hệ thống công nghiệp yêu cầu độ bền cơ học và điều kiện làm việc đặc thù.

Van bi 2 ngã điều khiển điện

Van bi 2 ngã có hai cửa kết nối và là cấu hình phổ biến nhất, dùng để đóng/mở dòng chảy trên một tuyến ống.

Van bi 3 ngã điều khiển điện

Van bi 3 ngã có ba cửa và có thể được sử dụng để chuyển hướng hoặc phân phối dòng chảy. Cấu hình đường bi cần được lựa chọn đúng theo yêu cầu hệ thống.

Phân loại theo kiểu kết nối

Van bi điều khiển điện nối ren

Van bi nối ren thường được sử dụng ở đường ống nhỏ như DN15, DN20, DN25, DN32, DN40 và DN50. Kết nối có thể là BSP, BSPT, NPT hoặc tiêu chuẩn khác tùy model.

Van bi điều khiển điện mặt bích

Van bi mặt bích thường được sử dụng cho đường ống có kích thước lớn hơn hoặc hệ thống yêu cầu kết nối mặt bích. Cần kiểm tra đúng tiêu chuẩn mặt bích như JIS, DIN/EN, BS hoặc ANSI/ASME theo thiết kế.

Van bi điều khiển điện 3PC

Van bi 3PC có thân gồm ba phần, thuận tiện hơn cho việc tháo lắp và bảo trì trong một số ứng dụng. Loại này thường được sử dụng với vật liệu inox trong các hệ thống công nghiệp.

Phân loại actuator điện của van bi

Actuator điện ON/OFF

Đây là loại phổ biến nhất. Actuator nhận lệnh đóng hoặc mở và đưa van về vị trí tương ứng.

Actuator điện điều khiển tỷ lệ

Actuator điều khiển tỷ lệ cho phép điều khiển nhiều vị trí mở khi được thiết kế tương thích với van và hệ thống điều khiển. Một số model sử dụng tín hiệu 4–20 mA hoặc 0–10 V.

Actuator có tín hiệu phản hồi

Một số actuator được trang bị tiếp điểm hoặc tín hiệu phản hồi để truyền trạng thái van về tủ điều khiển.

Thông số kỹ thuật van bi điều khiển điện

Thông số	Thông tin tham khảo
Tên sản phẩm	Van bi điều khiển điện
Tiếng Anh	Electric Actuated Ball Valve / Motorized Ball Valve
Kích thước	DN15 – DN300 hoặc lớn hơn tùy model
Số cửa	2 ngã, 3 ngã tùy loại
Kiểu kết nối	Nối ren, socket, hàn, mặt bích tùy model
Vật liệu thân	Đồng, inox, thép hoặc vật liệu khác
Vật liệu bi	Inox hoặc vật liệu theo model
Gioăng	PTFE hoặc vật liệu phù hợp với lưu chất
Điện áp	DC24V, AC220V, AC380V hoặc tùy actuator
Điều khiển	ON/OFF hoặc điều khiển tỷ lệ tùy actuator
Áp suất	PN/Class theo model
Nhiệt độ	Phụ thuộc vật liệu van, gioăng và model
Tiêu chuẩn	DIN, EN, JIS, ANSI/ASME hoặc tiêu chuẩn nhà sản xuất

Lưu ý: Đây là thông số tham khảo. Khi đặt hàng cần đối chiếu catalogue và model cụ thể, đặc biệt là áp suất, nhiệt độ, điện áp, mô-men actuator và kiểu kết nối.

Ưu điểm của van bi điều khiển điện

• Tự động hóa đóng/mở đường ống.
• Có thể điều khiển từ xa.
• Kết cấu van bi tương đối nhỏ gọn ở các kích thước phổ biến.
• Đường dòng tương đối thẳng khi van mở hoàn toàn.
• Dễ kết nối với tủ điện và hệ thống điều khiển.
• Có nhiều lựa chọn về vật liệu.
• Phù hợp với nhiều hệ thống cấp nước và công nghiệp.

Nhược điểm của van bi điều khiển điện

• Cần nguồn điện phù hợp.
• Actuator phải được lựa chọn đúng mô-men.
• Thời gian đóng/mở phụ thuộc loại actuator.
• Không phải actuator nào cũng hỗ trợ điều khiển tỷ lệ.
• Cần kiểm tra cấp bảo vệ và điều kiện môi trường của actuator khi lắp đặt ngoài trời hoặc môi trường khắc nghiệt.

Van bi điều khiển điện khác van bướm điều khiển điện như thế nào?

Tiêu chí	Van bi điều khiển điện	Van bướm điều khiển điện
Cơ cấu đóng mở	Bi xoay	Đĩa xoay
Góc vận hành	Khoảng 90°	Khoảng 90°
Kích thước phổ biến	Phù hợp nhiều hệ thống nhỏ và vừa	Rất phổ biến ở đường ống vừa và lớn
Kết nối	Ren, hàn, socket, mặt bích tùy model	Wafer, lug, mặt bích
Kết cấu	Thường kín dòng tốt khi sử dụng đúng loại	Kết cấu gọn, trọng lượng thường thấp hơn ở DN lớn
Ứng dụng	Nước, HVAC, công nghiệp và lưu chất tương thích	Cấp nước, HVAC, xử lý nước, công nghiệp

Van bi điều khiển điện DN15, DN20, DN25, DN32, DN40, DN50

Các kích thước nhỏ thường sử dụng kiểu kết nối ren và được ứng dụng nhiều trong hệ thống nước, HVAC và tự động hóa.

DN	Kích thước quy đổi thông dụng
DN15	1/2″
DN20	3/4″
DN25	1″
DN32	1 1/4″
DN40	1 1/2″
DN50	2″
DN65	2 1/2″
DN80	3″
DN100	4″

Ứng dụng của van bi điều khiển điện

Hệ thống cấp nước

Van được sử dụng để tự động đóng/mở các tuyến ống cấp nước, hệ thống bơm, bể chứa và các đường ống phân phối phù hợp.

Hệ thống HVAC

Van bi điều khiển điện có thể được sử dụng trong các hệ thống nước lạnh, nước nóng hoặc nước giải nhiệt khi vật liệu van và gioăng đáp ứng điều kiện làm việc.

Hệ thống xử lý nước

Van được sử dụng trong các dây chuyền xử lý nước và nước thải tùy vào tính chất lưu chất và vật liệu van.

Dây chuyền sản xuất công nghiệp

Van có thể kết nối với tủ điện, PLC hoặc hệ thống điều khiển trung tâm để tự động hóa quá trình đóng/mở lưu chất.

Hệ thống tưới và nông nghiệp

Van bi điều khiển điện có thể được sử dụng để tự động hóa các tuyến nước tưới, khu vực cấp nước hoặc hệ thống phân phối nước.

Cách lựa chọn van bi điều khiển điện

1. Xác định DN: chọn đúng kích thước đường ống.
2. Xác định áp suất: lựa chọn PN/Class phù hợp.
3. Xác định lưu chất: nước, khí hoặc lưu chất khác.
4. Kiểm tra vật liệu: thân, bi, trục và gioăng phải tương thích.
5. Xác định số ngã: van 2 ngã hoặc 3 ngã.
6. Chọn kiểu kết nối: ren, hàn, socket hoặc mặt bích.
7. Xác định điện áp: DC24V, AC220V, AC380V hoặc loại khác.
8. Xác định phương thức điều khiển: ON/OFF hoặc tỷ lệ.
9. Kiểm tra mô-men: actuator phải đủ mô-men để vận hành van trong điều kiện thực tế.
10. Kiểm tra môi trường: nhiệt độ, độ ẩm, bụi, nước và cấp bảo vệ của actuator.

Hướng dẫn lắp đặt van bi điều khiển điện

1. Kiểm tra model, DN, PN và kiểu kết nối trước khi lắp.
2. Vệ sinh đường ống để loại bỏ bụi bẩn và dị vật.
3. Lắp van đúng chiều và đúng vị trí theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
4. Không dùng actuator làm điểm tựa để nâng hoặc xoay van khi thi công.
5. Đấu dây nguồn và dây tín hiệu theo sơ đồ của actuator.
6. Kiểm tra trạng thái đóng/mở trước khi đưa vào vận hành.
7. Chạy thử van nhiều lần để kiểm tra chuyển động và tín hiệu phản hồi nếu có.
8. Kiểm tra rò rỉ sau khi hệ thống được đưa vào áp suất làm việc.

Lưu ý: Không tự ý đấu nguồn theo màu dây hoặc suy đoán sơ đồ. Mỗi actuator có thể có cấu hình đấu dây khác nhau.

Bảo trì van bi điều khiển điện

• Kiểm tra actuator và thân van định kỳ.
• Kiểm tra dây nguồn và đầu nối điện.
• Kiểm tra tín hiệu đóng/mở.
• Kiểm tra công tắc hành trình.
• Kiểm tra hiện tượng kẹt hoặc tiếng ồn bất thường.
• Kiểm tra độ kín của van.
• Kiểm tra gioăng khi phát hiện rò rỉ.
• Vệ sinh khu vực actuator nếu môi trường có nhiều bụi.

Van bi điều khiển điện giá bao nhiêu?

Giá van bi điều khiển điện phụ thuộc vào nhiều yếu tố, không chỉ dựa vào kích thước DN. Các yếu tố chính gồm:

• DN của van.
• Vật liệu đồng, inox, thép…
• Van 2 ngã hay 3 ngã.
• Kiểu kết nối.
• Áp suất làm việc.
• Loại gioăng.
• Điện áp actuator.
• Mô-men xoắn actuator.
• ON/OFF hay điều khiển tỷ lệ.
• Có hoặc không có tín hiệu phản hồi.
• Thương hiệu van và actuator.

Để nhận báo giá chính xác, nên cung cấp DN + áp suất + lưu chất + kiểu kết nối + điện áp + chế độ điều khiển. Với các hệ thống đặc biệt, cần cung cấp thêm nhiệt độ và yêu cầu vật liệu.

Mua van bi điều khiển điện chính hãng ở đâu?

DTA VIET NAM EQUIPMENT MATERIAL JSC cung cấp van công nghiệp và thiết bị điều khiển van cho hệ thống đường ống. Van bi điều khiển điện có thể được lựa chọn theo kích thước, vật liệu, tiêu chuẩn kết nối, áp suất và yêu cầu tự động hóa.

Khi mua sản phẩm, khách hàng nên yêu cầu thông tin đầy đủ về model van, model actuator, xuất xứ, catalogue, điện áp, mô-men xoắn, sơ đồ đấu dây và chứng từ hàng hóa để kiểm tra khả năng tương thích với hệ thống.

Thông tin liên hệ:

• Website: dtavietnam.com
• Điện thoại: +84 961332786
• Email: kt.dtavietnam@gmail.com
• CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ THIẾT BỊ DTA VIỆT NAM

Câu hỏi thường gặp về van bi điều khiển điện

Van bi điều khiển điện là gì?

Đây là van bi được lắp actuator điện để tự động đóng, mở hoặc điều khiển vị trí của bi van.

Van bi điều khiển điện sử dụng điện áp bao nhiêu?

Các loại phổ biến có thể sử dụng DC24V, AC220V hoặc AC380V. Điện áp chính xác phải căn cứ vào model actuator.

Van bi điều khiển điện có điều khiển từ xa được không?

Có. Van có thể được điều khiển từ tủ điện, PLC hoặc hệ thống tự động hóa nếu actuator và mạch điều khiển được cấu hình tương thích.

Van bi điều khiển điện có loại inox không?

Có. Van bi inox điều khiển điện là một cấu hình phổ biến, đặc biệt với các dòng van bi inox nối ren, 3PC hoặc mặt bích.

Van bi điều khiển điện có loại 3 ngã không?

Có. Van bi 3 ngã điều khiển điện được sử dụng khi hệ thống cần chuyển hướng hoặc phân phối dòng chảy. Cần lựa chọn đúng cấu hình đường bi.

Van bi điều khiển điện có điều chỉnh lưu lượng được không?

Một số hệ thống có thể điều khiển vị trí mở của van nếu sử dụng actuator và van phù hợp với chức năng điều khiển tỷ lệ. Van ON/OFF thông thường không nên được xem là van điều tiết tuyến tính.

Kết luận

Van bi điều khiển điện là giải pháp tự động hóa đóng/mở dòng chảy có kết cấu gọn, khả năng điều khiển từ xa và dễ tích hợp với tủ điện hoặc hệ thống điều khiển. Sản phẩm có nhiều lựa chọn về vật liệu, kích thước, kiểu kết nối, điện áp và chế độ điều khiển.

Để lựa chọn đúng van, cần xác định đồng thời DN, PN/Class, vật liệu, lưu chất, kiểu kết nối, điện áp, số ngã, mô-men actuator và phương thức điều khiển. Việc lựa chọn đúng van và actuator giúp hệ thống vận hành ổn định và hạn chế các lỗi như actuator thiếu mô-men, đấu sai nguồn hoặc không tương thích với lưu chất.