Van bướm tay gạt là loại van bướm sử dụng cần gạt bằng tay để đóng, mở hoặc điều chỉnh dòng chảy trong đường ống. Van có thiết kế nhỏ gọn, trọng lượng tương đối nhẹ, thao tác nhanh và thường được sử dụng trong hệ thống cấp nước, HVAC, PCCC, xử lý nước, tưới tiêu và nhiều hệ thống công nghiệp.

So với van bướm điều khiển điện hoặc khí nén, van bướm tay gạt không cần nguồn điện hay khí nén để vận hành. Người sử dụng chỉ cần tác động trực tiếp lên tay gạt để xoay đĩa van khoảng 90°.

Van bướm tay gạt là gì?

Van bướm tay gạt là dạng van bướm điều khiển bằng tay, trong đó tay gạt được liên kết với trục van và đĩa van. Khi xoay tay gạt, trục truyền chuyển động làm đĩa van xoay theo.

Van thường được dùng cho mục đích đóng mở nhanh đường ống. Một số loại có thể sử dụng ở vị trí trung gian để điều chỉnh lưu lượng, nhưng khả năng điều tiết phụ thuộc vào thiết kế và mục đích sử dụng của từng model.

Tên tiếng Anh của van bướm tay gạt

• Lever Operated Butterfly Valve
• Lever Handle Butterfly Valve
• Manual Butterfly Valve
• Manual Lever Butterfly Valve

Trong tài liệu kỹ thuật, Lever Operated Butterfly Valve thường được sử dụng để nhấn mạnh cơ cấu vận hành bằng tay gạt.

Cấu tạo van bướm tay gạt

Van bướm tay gạt có cấu tạo tương đối đơn giản, gồm các bộ phận chính sau:

1. Thân van

Thân van là phần bao quanh đĩa và kết nối với đường ống. Vật liệu thân có thể là gang, gang cầu, inox, nhựa PVC/UPVC/CPVC hoặc các vật liệu khác tùy dòng sản phẩm.

2. Đĩa van

Đĩa van nằm bên trong thân và xoay quanh trục. Khi đĩa song song với hướng dòng chảy, van ở trạng thái mở; khi đĩa xoay gần vuông góc với dòng chảy, van đóng.

3. Trục van

Trục truyền chuyển động từ tay gạt xuống đĩa van. Trục có thể được thiết kế dạng một trục xuyên hoặc cấu hình khác tùy model.

4. Gioăng làm kín

Gioăng giúp tạo độ kín giữa đĩa và thân van. Các vật liệu thường gặp gồm EPDM, NBR, PTFE hoặc các loại vật liệu đàn hồi khác.

5. Tay gạt

Tay gạt là bộ phận trực tiếp để người vận hành đóng mở van. Trên nhiều loại van, tay gạt có cơ cấu định vị giúp giữ đĩa van ở các vị trí khác nhau.

Nguyên lý hoạt động của van bướm tay gạt

Van hoạt động theo nguyên lý xoay đĩa quanh trục với góc vận hành khoảng 90°.

• Vị trí mở: đĩa van nằm gần song song với hướng dòng chảy.
• Vị trí đóng: đĩa van nằm gần vuông góc với hướng dòng chảy.
• Vị trí trung gian: đĩa van nằm ở một góc nhất định để thay đổi tiết diện dòng chảy nếu thiết kế cho phép.

Người vận hành tác động trực tiếp lên tay gạt. Khi tay gạt xoay, trục van truyền mô-men xoắn xuống đĩa, từ đó thay đổi trạng thái của van.

Thông số kỹ thuật van bướm tay gạt

Thông số	Thông tin tham khảo
Tên sản phẩm	Van bướm tay gạt
Tiếng Anh	Lever Operated Butterfly Valve
Kiểu vận hành	Manual – tay gạt
Kiểu van	Van bướm, đóng mở góc khoảng 90°
Thân van	Gang, gang cầu, inox, nhựa tùy model
Đĩa van	Inox hoặc vật liệu khác tùy model
Gioăng	EPDM / NBR / PTFE hoặc vật liệu phù hợp
Kết nối	Wafer / Lug / Flanged tùy model
Kích thước	Thường từ DN40 trở lên đối với nhiều dòng phổ biến
Môi chất	Nước và các môi chất phù hợp với vật liệu van
Điều khiển	Bằng tay

Van bướm tay gạt có những kích thước nào?

Van bướm tay gạt được sản xuất với nhiều kích thước khác nhau. Một số kích thước phổ biến gồm:

DN	Kích thước danh nghĩa
DN40	1 1/2 inch
DN50	2 inch
DN65	2 1/2 inch
DN80	3 inch
DN100	4 inch
DN125	5 inch
DN150	6 inch
DN200	8 inch
DN250	10 inch
DN300	12 inch

Kích thước thực tế phụ thuộc vào từng nhà sản xuất. Một số dòng van có thể bắt đầu từ DN25 hoặc DN32, trong khi một số dòng kích thước lớn sử dụng hộp số thay cho tay gạt.

Van bướm tay gạt DN50

Van bướm tay gạt DN50 tương đương kích thước danh nghĩa 2 inch, là một trong những kích thước thường được sử dụng trong đường ống nước, HVAC và các hệ thống công nghiệp quy mô nhỏ.

Khi lựa chọn DN50 cần kiểm tra đường kính ngoài thực tế của ống, tiêu chuẩn mặt bích nếu có và không gian thao tác của tay gạt.

Van bướm tay gạt DN65

Van bướm tay gạt DN65 tương đương 2 1/2 inch. Đây là kích thước thường xuất hiện trong hệ thống cấp nước, PCCC, xử lý nước và một số đường ống công nghiệp.

Đối với DN65, cần kiểm tra chính xác tiêu chuẩn kết nối vì kích thước và cấu hình lắp đặt có thể khác nhau giữa từng dòng sản phẩm.

Van bướm tay gạt DN80

Van bướm tay gạt DN80 tương đương 3 inch. Van có kích thước tương đối phổ biến trong các hệ thống đường ống nước và HVAC.

Van bướm tay gạt DN100

Van bướm tay gạt DN100 tương đương 4 inch. Đây là một trong những kích thước phổ biến cho hệ thống cấp nước, xử lý nước, PCCC và các hệ thống công nghiệp.

Phân loại van bướm tay gạt

Van bướm gang tay gạt

Van bướm gang tay gạt thường được sử dụng trong các hệ thống nước, HVAC và một số ứng dụng công nghiệp. Thân van có thể là gang hoặc gang cầu tùy model.

Van bướm inox tay gạt

Van bướm inox tay gạt sử dụng thân và/hoặc các bộ phận chính bằng inox. Inox 304 và 316 thường được lựa chọn dựa trên môi chất và điều kiện ăn mòn.

Van bướm nhựa tay gạt

Van bướm nhựa tay gạt có thể sử dụng PVC, UPVC, CPVC hoặc PP tùy sản phẩm. Khi sử dụng với hóa chất cần kiểm tra đồng thời vật liệu van, gioăng, nồng độ hóa chất, nhiệt độ và áp suất.

Van bướm tay gạt wafer

Van bướm wafer được lắp giữa hai mặt bích đường ống và sử dụng hệ thống bu lông để cố định. Thiết kế wafer có ưu điểm là gọn và thường có trọng lượng tương đối thấp.