Van góc chữa cháy là thiết bị van chuyên dụng được sử dụng trong hệ thống phòng cháy chữa cháy để kiểm soát dòng nước cấp đến vòi chữa cháy, họng nước chữa cháy, đường ống hoặc các thiết bị PCCC. Van có dạng thân góc, thường thay đổi hướng dòng chảy khoảng 90°, giúp thuận tiện khi bố trí trong tủ chữa cháy, hộp chữa cháy hoặc các vị trí có không gian lắp đặt hạn chế.

Trên thị trường, van góc chữa cháy còn được gọi là van góc PCCC, van góc cứu hỏa, van góc vòi chữa cháy, Fire Angle Valve hoặc Angle Fire Hose Valve. Tùy từng sản phẩm, van có thể sử dụng kết nối ren hoặc các kiểu kết nối khác, kích thước phổ biến trong hệ thống họng nước chữa cháy và được sản xuất với nhiều cấp áp suất.

Cần lưu ý rằng thuật ngữ van góc chữa cháy có thể được dùng cho nhiều cấu hình sản phẩm khác nhau. Vì vậy khi mua cần xác định rõ kích thước, kiểu ren/kết nối, áp suất, vật liệu, hướng dòng chảy và yêu cầu chứng nhận của công trình.

Van góc chữa cháy là gì?

Van góc chữa cháy là loại van có thiết kế thân dạng góc, thường có cửa vào và cửa ra bố trí vuông góc với nhau. Van được sử dụng để đóng, mở và kiểm soát dòng nước trong hệ thống chữa cháy.

So với van thẳng, thiết kế dạng góc giúp thay đổi hướng đường ống ngay tại vị trí van. Đây là ưu điểm quan trọng khi van được lắp trong hộp chữa cháy, tủ PCCC hoặc khu vực có yêu cầu bố trí đường ống gọn.

Một số van góc chuyên dụng cho PCCC được nhà sản xuất công bố với các yêu cầu riêng về áp suất, vật liệu và chứng nhận. Ví dụ, United Brass Works Model 126SUL được Viking Group công bố là UL Listed for Fire Sprinkler Service, có đầu nối ren và áp suất 250 WOG theo thông số của model.

Cấu tạo van góc chữa cháy

Cấu tạo cụ thể phụ thuộc vào từng nhà sản xuất, tuy nhiên một van góc chữa cháy thông thường gồm các bộ phận chính sau:

1. Thân van

Thân van là bộ phận chịu áp lực của hệ thống và tạo thành đường dẫn nước theo góc thiết kế. Vật liệu thân có thể là đồng, đồng thau, gang hoặc vật liệu khác tùy loại van và yêu cầu của hệ thống.

2. Đĩa van

Đĩa van thực hiện chức năng đóng hoặc mở dòng nước. Khi van đóng, đĩa ép vào vị trí làm kín; khi van mở, dòng nước đi qua cửa van.

3. Ty van

Ty van truyền chuyển động từ tay vặn hoặc tay quay đến cơ cấu đóng mở. Vật liệu ty van cần phù hợp với môi trường làm việc và cấu hình sản phẩm.

4. Gioăng làm kín

Gioăng giúp hạn chế rò rỉ tại vị trí đóng kín và các điểm kết nối. Loại vật liệu gioăng phải phù hợp với nước và điều kiện áp suất của hệ thống.

5. Tay vặn

Tay vặn được sử dụng để vận hành van bằng tay. Thiết kế tay vặn có thể khác nhau giữa các model.

6. Đầu kết nối

Hai đầu van có thể sử dụng ren hoặc cấu hình kết nối khác tùy model. Cần kiểm tra chính xác tiêu chuẩn ren trước khi lắp đặt.

Nguyên lý hoạt động của van góc chữa cháy

Van góc chữa cháy hoạt động dựa trên nguyên lý đóng mở cơ học.

Khi van đóng

Cơ cấu đóng của van ép vào vị trí làm kín, ngăn nước đi qua cửa van.

Khi van mở

Người vận hành xoay tay vặn để nâng hoặc dịch chuyển cơ cấu đóng. Tiết diện dòng chảy được mở và nước đi qua van đến thiết bị chữa cháy.

Khi chữa cháy

Khi xảy ra sự cố cháy, người sử dụng có thể mở van theo quy trình vận hành của hệ thống để cấp nước đến vòi chữa cháy hoặc thiết bị phun nước tương ứng.

Đối với các hệ thống PCCC tự động, van góc có thể là một phần trong mạng lưới cấp nước hoặc cụm thiết bị chuyên dụng. Cấu hình và phương thức vận hành phải tuân thủ thiết kế PCCC của công trình.

Van góc chữa cháy dùng để làm gì?

Van góc chữa cháy có chức năng chính là đóng mở và kiểm soát dòng nước chữa cháy.

Các ứng dụng phổ biến gồm:

• Hộp chữa cháy trong nhà.
• Tủ chữa cháy.
• Họng nước chữa cháy.
• Hệ thống vòi chữa cháy.
• Đường ống cấp nước PCCC.
• Hệ thống chữa cháy tại nhà xưởng.
• Kho hàng và trung tâm logistics.
• Tòa nhà cao tầng.
• Trung tâm thương mại.
• Khách sạn và bệnh viện.
• Công trình công nghiệp.

Các loại van góc chữa cháy phổ biến

Van góc chữa cháy bằng đồng

Van góc bằng đồng hoặc đồng thau được sử dụng phổ biến trong các hệ thống họng nước và hộp chữa cháy. Vật liệu đồng thau có khả năng chống ăn mòn tốt trong điều kiện sử dụng phù hợp và có độ bền cơ học đáp ứng nhiều ứng dụng.

Tuy nhiên, cần xác định chính xác thành phần vật liệu theo catalogue của từng nhà sản xuất thay vì chỉ dựa vào tên gọi “van đồng”.

Van góc chữa cháy ren

Đây là loại van sử dụng kết nối ren để kết nối với đường ống hoặc phụ kiện. Van ren thường thuận tiện cho việc lắp đặt tại các hệ thống có kích thước nhỏ.

Trước khi lắp đặt cần kiểm tra loại ren như BSP, BSPT, NPT hoặc tiêu chuẩn ren khác. Hai sản phẩm cùng ghi “ren 1 inch” chưa chắc có thể lắp trực tiếp với nhau nếu tiêu chuẩn ren khác nhau.

Van góc chữa cháy 1 inch

Van góc kích thước 1 inch thường xuất hiện trong các hệ thống đường ống hoặc thiết bị PCCC có kích thước tương ứng.

Van góc chữa cháy 1 1/2 inch

Van góc 1 1/2 inch là kích thước phổ biến trong các ứng dụng liên quan đến đường ống và vòi chữa cháy. Khi lựa chọn cần đồng bộ với kích thước kết nối của vòi, khớp nối và đường ống.

Van góc chữa cháy 2 inch

Van góc 2 inch phù hợp với các hệ thống có đường ống tương ứng. Kích thước thực tế phải được xác định theo thiết kế và tiêu chuẩn của công trình.

Thông số kỹ thuật van góc chữa cháy

Thông số của van góc chữa cháy thay đổi theo từng model. Bảng dưới đây là các nhóm thông số cần kiểm tra khi lựa chọn:

Thông số	Thông tin tham khảo
Tên sản phẩm	Van góc chữa cháy / Van góc PCCC / Fire Angle Valve
Kiểu van	Van góc
Kích thước	1 inch, 1 1/2 inch, 2 inch và các kích thước khác tùy model
Vật liệu	Đồng, đồng thau hoặc vật liệu theo model
Kiểu kết nối	Ren hoặc cấu hình khác tùy sản phẩm
Áp suất làm việc	Phụ thuộc model và chứng nhận
Môi chất	Nước trong hệ thống PCCC
Vận hành	Thủ công bằng tay vặn/tay quay
Ứng dụng	Họng nước, vòi chữa cháy, hệ thống PCCC
Chứng nhận	UL/FM hoặc tiêu chuẩn khác nếu model được chứng nhận

Ví dụ, một số van góc được UL Listed cho dịch vụ sprinkler với áp suất và cấu hình cụ thể. Vì vậy không nên lấy một mức áp suất hoặc chứng nhận của một model để áp dụng cho toàn bộ van góc chữa cháy trên thị trường.

Van góc chữa cháy 1 inch, 1 1/2 inch, 2 inch

Kích thước	Quy đổi gần đúng	Ứng dụng tham khảo
1 inch	DN25	Đường ống và thiết bị PCCC nhỏ
1 1/4 inch	DN32	Một số cấu hình đường ống PCCC
1 1/2 inch	DN40	Vòi/họng nước chữa cháy và đường ống tương ứng
2 inch	DN50	Đường ống PCCC và thiết bị chữa cháy
2 1/2 inch	DN65	Một số hệ thống chữa cháy lưu lượng lớn

Các quy đổi trên là quy đổi kích thước danh nghĩa. Khi đặt hàng cần kiểm tra kích thước thực tế và tiêu chuẩn kết nối của model.

Ưu điểm của van góc chữa cháy

• Thiết kế dạng góc giúp thay đổi hướng dòng nước.
• Phù hợp với không gian lắp đặt hạn chế.
• Thao tác đóng mở bằng tay đơn giản.
• Có nhiều kích thước và kiểu kết nối.
• Có thể sử dụng trong các hệ thống họng nước chữa cháy.
• Một số model có chứng nhận PCCC quốc tế.
• Dễ kiểm tra và bảo trì khi được lắp đặt đúng vị trí.

Van góc chữa cháy khác gì van góc thông thường?

Điểm khác biệt quan trọng nằm ở mục đích sử dụng và yêu cầu kỹ thuật.

Tiêu chí	Van góc chữa cháy	Van góc thông thường
Mục đích	Hệ thống PCCC	Cấp nước, thiết bị dân dụng hoặc công nghiệp
Môi chất	Nước chữa cháy theo thiết kế	Nước hoặc môi chất khác tùy sản phẩm
Yêu cầu	Có thể yêu cầu tiêu chuẩn/chứng nhận PCCC	Phụ thuộc ứng dụng
Chứng nhận	Có thể yêu cầu UL/FM hoặc chứng nhận tương ứng	Không nhất thiết có chứng nhận PCCC
Ứng dụng	Họng nước, vòi chữa cháy, sprinkler/PCCC tùy model	Cấp nước và các hệ thống thông thường

Tiêu chuẩn và chứng nhận van góc chữa cháy

Đối với công trình PCCC, việc lựa chọn tiêu chuẩn cần căn cứ vào thiết kế, hồ sơ kỹ thuật và yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền hoặc chủ đầu tư.

UL Listed

Một số van góc được UL Listed cho dịch vụ chữa cháy cụ thể. Tuy nhiên cần kiểm tra đúng model, kích thước, áp suất và phạm vi sử dụng trong chứng nhận.

Ví dụ, United Brass Works Model 126SUL được công bố UL Listed cho Fire Sprinkler Service với cấu hình đầu ren và các giới hạn áp suất được nhà sản xuất nêu trong tài liệu.

FM Approved

FM Approved là một dạng phê duyệt được sử dụng trong nhiều hệ thống PCCC. Nếu dự án yêu cầu FM, cần kiểm tra chính xác sản phẩm có nằm trong phạm vi FM Approval hay không.

Tiêu chuẩn áp dụng

Ngoài UL/FM, van có thể được sản xuất hoặc đánh giá theo các tiêu chuẩn khác tùy loại sản phẩm và thị trường. Không nên ghi một tiêu chuẩn cụ thể cho mọi van góc nếu chưa xác định model.

Ứng dụng van góc PCCC

Hộp chữa cháy trong nhà

Van góc có thể được bố trí trong hộp chữa cháy cùng vòi chữa cháy, lăng phun và các phụ kiện liên quan.

Tủ chữa cháy

Thiết kế dạng góc giúp thuận tiện bố trí đường ống và vòi trong không gian tủ.

Nhà xưởng và kho hàng

Van được sử dụng tại các điểm cấp nước chữa cháy theo thiết kế của hệ thống.

Chung cư và tòa nhà

Van góc có thể được sử dụng tại các tầng hoặc khu vực bố trí họng nước chữa cháy.

Trung tâm thương mại và công trình công cộng

Van được lựa chọn theo yêu cầu của hệ thống PCCC và hồ sơ thiết kế công trình.

Cách lựa chọn van góc chữa cháy

1. Xác định kích thước

Cần xác định kích thước đầu nối của đường ống, vòi chữa cháy hoặc thiết bị cần kết nối.

2. Xác định kiểu ren

Đây là yếu tố rất quan trọng. Cần xác định rõ BSP, BSPT, NPT hoặc loại ren khác thay vì chỉ cung cấp thông tin “ren 1 inch”.

3. Xác định áp suất

Van phải đáp ứng áp suất làm việc của hệ thống và các yêu cầu thiết kế.

4. Kiểm tra vật liệu

Đối với môi trường PCCC, cần lựa chọn vật liệu phù hợp với nước, nhiệt độ môi trường và điều kiện lắp đặt.

5. Kiểm tra chứng nhận

Nếu dự án yêu cầu UL/FM hoặc chứng nhận cụ thể, cần kiểm tra đúng model và kích thước trong hồ sơ chứng nhận.

6. Kiểm tra hướng dòng chảy

Đối với van góc, việc xác định hướng vào và hướng ra giúp đảm bảo lắp đặt đúng với thiết kế hệ thống.

Hướng dẫn lắp đặt van góc chữa cháy

Van phải được lắp đặt theo hồ sơ thiết kế PCCC và hướng dẫn kỹ thuật của nhà sản xuất.

• Kiểm tra kích thước van trước khi lắp.
• Kiểm tra đúng loại ren/kết nối.
• Kiểm tra chiều dòng chảy nếu sản phẩm có yêu cầu.
• Làm sạch đường ống trước khi kết nối.
• Sử dụng vật liệu làm kín phù hợp với loại ren.
• Không dùng lực quá mức khi siết ren.
• Đảm bảo tay vặn có đủ không gian thao tác.
• Kiểm tra rò rỉ sau khi lắp đặt.
• Thử nghiệm hệ thống theo quy trình PCCC của công trình.

Bảo trì van góc chữa cháy

Van góc PCCC cần được kiểm tra định kỳ để đảm bảo có thể vận hành khi cần thiết.

• Kiểm tra thân van.
• Kiểm tra rò rỉ tại thân và đầu nối.
• Kiểm tra tay vặn.
• Kiểm tra khả năng đóng mở.
• Kiểm tra gioăng làm kín.
• Kiểm tra ăn mòn.
• Kiểm tra tình trạng đầu kết nối.
• Thử vận hành theo quy trình bảo trì của hệ thống.

Không nên để van bị kẹt trong thời gian dài hoặc bị che khuất khiến người sử dụng không thể thao tác khi có sự cố.

Van góc chữa cháy giá bao nhiêu?

Giá van góc chữa cháy phụ thuộc vào nhiều yếu tố và không có một mức giá cố định cho tất cả model.

• Kích thước van.
• Vật liệu thân van.
• Thương hiệu.
• Kiểu ren/kết nối.
• Áp suất làm việc.
• UL/FM hoặc chứng nhận khác.
• Số lượng đặt hàng.
• Xuất xứ và nguồn hàng.

Để báo giá chính xác, khách hàng nên cung cấp kích thước, kiểu ren, áp suất, thương hiệu yêu cầu, số lượng và yêu cầu chứng nhận.

Mua van góc chữa cháy chính hãng

Khi mua van góc PCCC, nên kiểm tra đầy đủ thông tin trên sản phẩm và hồ sơ kỹ thuật. Đối với dự án yêu cầu chứng nhận, cần đối chiếu model thực tế với catalogue, certificate hoặc listing tương ứng.

Các hồ sơ có thể cần gồm:

• Catalogue sản phẩm.
• Datasheet.
• CO – Certificate of Origin.
• CQ – Certificate of Quality.
• UL Listing nếu dự án yêu cầu.
• FM Approval nếu dự án yêu cầu.
• Packing List đối với hàng nhập khẩu.
• Tài liệu hướng dẫn lắp đặt.

Phân biệt van góc chữa cháy và van báo động

Tiêu chí	Van góc chữa cháy	Van báo động
Chức năng	Đóng/mở hoặc cấp nước tại vị trí sử dụng	Kiểm soát dòng nước và kích hoạt báo động trong hệ thống sprinkler
Kiểu van	Van thân góc	Alarm Valve/Alarm Check Valve
Quy mô	Thường tại điểm sử dụng hoặc đường ống tương ứng	Thường là một cụm van của zone/hệ thống
Báo động	Thông thường không tự tạo báo động	Có chức năng kích hoạt mạch báo động
Ứng dụng	Họng nước, vòi chữa cháy và các hệ thống phù hợp	Hệ thống sprinkler

Câu hỏi thường gặp về van góc chữa cháy

Van góc chữa cháy là gì?

Van góc chữa cháy là loại van có thân dạng góc, được sử dụng để đóng mở và kiểm soát dòng nước trong hệ thống PCCC, thường gặp tại hộp chữa cháy, họng nước hoặc các vị trí cấp nước chữa cháy.

Van góc chữa cháy còn gọi là gì?

Sản phẩm có thể được gọi là van góc PCCC, van góc cứu hỏa, van góc vòi chữa cháy hoặc Fire Angle Valve/Angle Valve tùy nhà cung cấp và cấu hình.

Van góc chữa cháy có những kích thước nào?

Các kích thước thường gặp gồm 1 inch, 1 1/2 inch, 2 inch và một số kích thước khác tùy model. Cần lựa chọn theo đường ống và thiết bị kết nối thực tế.

Van góc chữa cháy 1 1/2 inch tương đương DN bao nhiêu?

1 1/2 inch thường được quy đổi theo kích thước danh nghĩa khoảng DN40. Tuy nhiên cần kiểm tra tiêu chuẩn kích thước thực tế của sản phẩm trước khi đặt hàng.

Van góc chữa cháy có cần UL không?

Không phải mọi van góc đều bắt buộc UL. Việc có cần UL/FM hay chứng nhận khác phụ thuộc thiết kế, tiêu chuẩn áp dụng và yêu cầu của dự án. Nếu dự án yêu cầu UL, cần kiểm tra đúng model được Listed.

Van góc chữa cháy làm bằng vật liệu gì?

Trên thị trường có nhiều cấu hình, trong đó đồng và đồng thau là những vật liệu thường gặp ở các van góc kích thước nhỏ. Các model khác có thể sử dụng vật liệu khác theo thiết kế của nhà sản xuất.

Van góc chữa cháy có phải van góc thông thường không?

Không nên mặc định như vậy. Van sử dụng trong PCCC phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và, nếu dự án yêu cầu, phải có chứng nhận phù hợp. Van góc dân dụng thông thường không mặc nhiên thay thế được van dành cho PCCC.

Kết luận

Van góc chữa cháy là thiết bị quan trọng trong nhiều hệ thống cấp nước PCCC, đặc biệt tại hộp chữa cháy, họng nước và các vị trí cần thay đổi hướng đường ống. Thiết kế dạng góc giúp bố trí đường ống thuận tiện và tiết kiệm không gian.

Khi lựa chọn van góc PCCC, cần quan tâm đến kích thước, kiểu ren, áp suất, vật liệu, hướng dòng chảy, thương hiệu và chứng nhận. Đối với công trình yêu cầu UL/FM, cần kiểm tra đúng model và phạm vi chứng nhận thay vì chỉ dựa vào tên sản phẩm.