Trụ cứu hỏa hay trụ nước chữa cháy là thiết bị được lắp đặt trên hệ thống đường ống cấp nước để cung cấp nước phục vụ công tác chữa cháy. Trụ cứu hỏa thường được bố trí tại khu dân cư, đô thị, nhà máy, khu công nghiệp, công trình xây dựng, kho hàng, khu thương mại và các khu vực có yêu cầu về hệ thống cấp nước chữa cháy.

Trụ cứu hỏa có tên tiếng Anh là Fire Hydrant. Tùy theo phương án lắp đặt, trụ có thể là trụ cứu hỏa nổi hoặc trụ cứu hỏa ngầm. Ngoài ra, trên thị trường còn có nhiều cấu hình khác nhau về số lượng họng chờ, kích thước kết nối, vật liệu, kiểu van và phương thức lắp đặt.

Đối với các công trình tại Việt Nam, khi lựa chọn trụ nước chữa cháy cần kiểm tra tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành và hồ sơ thiết kế PCCC của công trình. TCVN 6379:2024 – Thiết bị chữa cháy – Trụ nước chữa cháy hiện là tiêu chuẩn quốc gia đang có hiệu lực và đã thay thế TCVN 6379:1998.

Trụ cứu hỏa là gì?

Trụ cứu hỏa là thiết bị chuyên dụng được kết nối với hệ thống đường ống cấp nước nhằm tạo điểm lấy nước phục vụ chữa cháy. Khi xảy ra sự cố, lực lượng chữa cháy có thể kết nối vòi, thiết bị chữa cháy hoặc phương tiện phù hợp vào họng của trụ để lấy nước.

Về cấu tạo cơ bản, một trụ nước chữa cháy thường bao gồm thân trụ, van, trục van, họng chờ, nắp họng và các bộ phận làm kín. Thiết kế cụ thể phụ thuộc vào loại trụ, tiêu chuẩn áp dụng và nhà sản xuất.

Trụ cứu hỏa khác với họng tiếp nước chữa cháy. Họng tiếp nước/FDC thường được thiết kế để lực lượng chữa cháy cấp nước vào hệ thống chữa cháy của công trình, trong khi trụ cứu hỏa là điểm lấy nước từ hệ thống cấp nước chữa cháy để phục vụ chữa cháy.

Trụ cứu hỏa tiếng Anh là gì?

Trụ cứu hỏa tiếng Anh thường được gọi là Fire Hydrant hoặc Hydrant.

Một số thuật ngữ liên quan thường gặp:

• Fire Hydrant: trụ nước chữa cháy.
• Aboveground Fire Hydrant: trụ nước chữa cháy nổi.
• Underground Fire Hydrant: trụ nước chữa cháy ngầm.
• Hydrant Valve: van/họng van thuộc hệ thống trụ chữa cháy tùy cấu hình.
• Fire Hydrant System: hệ thống trụ nước chữa cháy.

Tiêu chuẩn trụ cứu hỏa TCVN 6379:2024

TCVN 6379:2024 – Thiết bị chữa cháy – Trụ nước chữa cháy là tiêu chuẩn quốc gia hiện hành áp dụng cho các trụ nước chữa cháy lắp đặt vào hệ thống đường ống cấp nước. Tiêu chuẩn này được công bố ngày 16/12/2024 theo Quyết định số 3282/QĐ-BKHCN và thay thế TCVN 6379:1998.

Vì vậy, khi viết hồ sơ kỹ thuật, catalogue hoặc lựa chọn sản phẩm hiện nay, nên ưu tiên kiểm tra sự phù hợp với TCVN 6379:2024 thay vì mặc định ghi TCVN 6379:1998.

Ngoài tiêu chuẩn Việt Nam, một số dự án có thể áp dụng thêm các tiêu chuẩn quốc tế hoặc yêu cầu riêng của chủ đầu tư, cơ quan quản lý và đơn vị thẩm duyệt PCCC. Việc lựa chọn tiêu chuẩn phải căn cứ vào hồ sơ thiết kế và yêu cầu cụ thể của dự án.

Cấu tạo trụ cứu hỏa

Một trụ nước chữa cháy thông thường có các bộ phận chính sau:

Bộ phận	Chức năng
Thân trụ	Bao bọc các bộ phận bên trong và tạo kết cấu chính của trụ.
Van	Đóng hoặc mở dòng nước cấp vào trụ.
Trục van	Truyền chuyển động từ cơ cấu vận hành tới van.
Họng chờ	Tạo vị trí kết nối với vòi hoặc thiết bị chữa cháy.
Nắp họng	Bảo vệ họng khi không sử dụng và hạn chế bụi bẩn, vật thể bên ngoài.
Gioăng làm kín	Hạn chế rò rỉ tại các vị trí kết nối và làm kín.
Trục/cơ cấu vận hành	Dùng để đóng mở van của trụ.
Xích hoặc cơ cấu giữ nắp	Giữ nắp họng với thân trụ tùy thiết kế.

Nguyên lý hoạt động của trụ cứu hỏa

Trụ cứu hỏa hoạt động dựa trên việc kết nối với mạng đường ống cấp nước chữa cháy. Khi van của trụ đóng, nước không đi ra các họng chờ. Khi cần sử dụng, người vận hành mở van để đưa nước từ đường ống vào thân trụ và ra họng kết nối với thiết bị chữa cháy.

Trạng thái bình thường

Khi hệ thống không có yêu cầu lấy nước, van trụ được duy trì ở trạng thái đóng theo thiết kế. Các họng chờ được bảo vệ bằng nắp.

Khi có cháy

Khi cần cấp nước chữa cháy, người sử dụng mở van và kết nối thiết bị chữa cháy vào họng phù hợp. Nước từ mạng đường ống được dẫn qua trụ và cung cấp cho vòi hoặc thiết bị chữa cháy.

Yêu cầu về lưu lượng và áp suất

Khả năng cấp nước thực tế không chỉ phụ thuộc vào bản thân trụ mà còn phụ thuộc vào đường kính đường ống, nguồn nước, áp suất, tổn thất áp lực, lưu lượng thiết kế và cấu hình toàn bộ hệ thống. NFPA 24 cũng yêu cầu hệ thống đường ống cấp nước chữa cháy tư nhân phải được tính toán để đáp ứng lưu lượng và áp suất thiết kế; tiêu chuẩn này bao gồm cả private hydrants.

Phân loại trụ cứu hỏa

1. Trụ cứu hỏa nổi

Trụ cứu hỏa nổi là loại trụ có phần họng và thân trụ được bố trí nổi trên mặt đất. Đây là loại dễ nhận biết và thuận tiện cho việc tiếp cận, kiểm tra và vận hành.

Trụ nổi thường được sử dụng tại đường giao thông, khu công nghiệp, khu đô thị, sân bãi, nhà máy và các khu vực có đủ không gian bố trí thiết bị.

2. Trụ cứu hỏa ngầm

Trụ cứu hỏa ngầm được lắp đặt dưới mặt đất. Phương án này giúp hạn chế ảnh hưởng tới giao thông và cảnh quan tại những khu vực không phù hợp với trụ nổi.

Đối với cấu hình trụ ngầm theo hệ thống tiêu chuẩn, việc lấy nước có thể cần thiết bị/cột lấy nước chuyên dụng phù hợp với thiết kế. Khái niệm trụ nổi, trụ ngầm và cột lấy nước chữa cháy đã được quy định trong phiên bản TCVN 6379 trước đây; với dự án hiện tại cần đối chiếu yêu cầu của TCVN 6379:2024 và hồ sơ thiết kế tương ứng.

3. Trụ cứu hỏa 2 họng

Trụ cứu hỏa 2 họng được thiết kế với hai cửa lấy nước. Cấu hình họng có thể khác nhau tùy model và tiêu chuẩn sản xuất.

4. Trụ cứu hỏa 3 họng

Trụ cứu hỏa 3 họng có thêm một cửa lấy nước so với loại 2 họng, cho phép đáp ứng các phương án cấp nước khác nhau theo thiết kế hệ thống.

Không nên lựa chọn số lượng họng chỉ dựa vào tên sản phẩm. Cần kiểm tra kích thước, kiểu đầu nối và yêu cầu của hồ sơ thiết kế PCCC.

Thông số kỹ thuật trụ cứu hỏa

Thông số	Giá trị tham khảo
Tên sản phẩm	Trụ cứu hỏa / Trụ nước chữa cháy
Tên tiếng Anh	Fire Hydrant
Kiểu trụ	Trụ nổi, trụ ngầm
Số họng	2 họng, 3 họng hoặc cấu hình khác tùy model
Kích thước kết nối	Phụ thuộc model và tiêu chuẩn thiết kế
Vật liệu	Gang, thép hoặc vật liệu phù hợp theo thiết kế
Kiểu vận hành	Vận hành bằng cơ cấu đóng mở của trụ
Môi chất	Nước chữa cháy
Kiểu lắp đặt	Trên mặt đất hoặc dưới mặt đất
Tiêu chuẩn	TCVN 6379:2024 hoặc tiêu chuẩn được yêu cầu trong dự án

Lưu ý: kích thước DN, số lượng họng, kiểu đầu nối, chiều cao, vật liệu, áp suất và các thông số khác phải được xác định theo model cụ thể. Không nên lấy một bảng thông số của một nhà sản xuất để áp dụng cho toàn bộ các loại trụ cứu hỏa.

Trụ cứu hỏa DN100, DN150 có gì khác nhau?

DN là kích thước danh nghĩa của đường ống hoặc kết nối. Trụ cứu hỏa có thể được thiết kế với nhiều kích thước khác nhau tùy hệ thống.

Không nên chỉ nhìn DN để quyết định khả năng cấp nước. Cần xem xét đồng thời:

• Đường kính đường ống cấp nước chữa cháy.
• Lưu lượng yêu cầu.
• Áp suất tại điểm sử dụng.
• Tổn thất áp lực trên đường ống.
• Số lượng họng sử dụng đồng thời.
• Tiêu chuẩn và hồ sơ thiết kế PCCC.
• Kích thước kết nối thực tế của trụ.

So sánh trụ cứu hỏa nổi và trụ cứu hỏa ngầm

Tiêu chí	Trụ nổi	Trụ ngầm
Vị trí lắp đặt	Nổi trên mặt đất	Dưới mặt đất
Khả năng nhận biết	Dễ nhận biết	Khó nhận biết hơn
Tiếp cận	Thuận tiện	Cần xác định vị trí và thiết bị lấy nước phù hợp
Ảnh hưởng giao thông	Có thể ảnh hưởng nếu bố trí không phù hợp	Ít ảnh hưởng hơn
Bảo trì	Dễ kiểm tra trực tiếp	Cần tiếp cận hố/trụ ngầm
Ứng dụng	Khu đô thị, nhà máy, đường nội bộ, sân bãi	Khu vực cần hạn chế thiết bị nổi

Trụ cứu hỏa khác họng tiếp nước chữa cháy như thế nào?

Tiêu chí	Trụ cứu hỏa	Họng tiếp nước chữa cháy
Tiếng Anh	Fire Hydrant	Fire Department Connection – FDC
Chức năng chính	Lấy nước từ mạng cấp nước chữa cháy	Cấp nước từ xe chữa cháy vào hệ thống PCCC
Vị trí	Thường bố trí ngoài nhà	Có thể bố trí ngoài nhà hoặc vị trí theo thiết kế
Kết nối	Vòi/thiết bị chữa cháy phù hợp	Đường ống hệ thống PCCC
Vai trò	Nguồn lấy nước	Điểm tiếp nước vào hệ thống

Trụ cứu hỏa được sử dụng ở đâu?

• Khu dân cư và khu đô thị.
• Khu công nghiệp.
• Nhà máy sản xuất.
• Kho hàng và trung tâm logistics.
• Trường học, bệnh viện và công trình công cộng.
• Trung tâm thương mại.
• Khu vực nhà xưởng.
• Đường nội bộ khu công nghiệp.
• Khu vực ngoài nhà của các công trình có hệ thống PCCC.
• Hệ thống cấp nước chữa cháy đô thị hoặc mạng cấp nước chữa cháy tư nhân.

Ưu điểm của trụ cứu hỏa

• Tạo điểm lấy nước phục vụ chữa cháy trên hệ thống đường ống.
• Có thể bố trí tại nhiều khu vực ngoài nhà.
• Có nhiều cấu hình trụ nổi và trụ ngầm.
• Có nhiều lựa chọn về số lượng họng.
• Thuận tiện kết nối với thiết bị chữa cháy phù hợp.
• Có thể tích hợp vào mạng cấp nước chữa cháy đô thị hoặc hệ thống riêng của công trình.
• Phù hợp với nhiều loại công trình và khu vực ngoài nhà.

Nhược điểm và những điểm cần lưu ý

• Hiệu quả cấp nước phụ thuộc vào toàn bộ hệ thống đường ống và nguồn nước.
• Cần bố trí vị trí phù hợp để lực lượng chữa cháy dễ tiếp cận.
• Trụ ngoài trời cần được kiểm tra định kỳ để hạn chế tình trạng kẹt van, rò rỉ hoặc hư hỏng.
• Trụ ngầm cần đảm bảo khả năng tiếp cận khi có sự cố.
• Cần lựa chọn đúng loại kết nối giữa trụ và thiết bị chữa cháy.
• Không nên lựa chọn sản phẩm chỉ dựa trên kích thước hoặc giá bán.

Cách lựa chọn trụ cứu hỏa phù hợp

1. Xác định loại trụ: lựa chọn trụ nổi hoặc trụ ngầm theo thiết kế.
2. Xác định kích thước: kiểm tra DN và kích thước đường ống kết nối.
3. Xác định số lượng họng: lựa chọn 2 họng, 3 họng hoặc cấu hình khác theo thiết kế.
4. Kiểm tra kiểu đầu nối: đảm bảo tương thích với vòi và thiết bị chữa cháy.
5. Kiểm tra vật liệu: lựa chọn vật liệu phù hợp với môi trường lắp đặt.
6. Kiểm tra áp suất: xác định áp suất thiết kế của hệ thống.
7. Kiểm tra tiêu chuẩn: ưu tiên sản phẩm có tài liệu kỹ thuật và tiêu chuẩn phù hợp với dự án.
8. Kiểm tra hồ sơ: đối với dự án PCCC cần đối chiếu với hồ sơ thiết kế và yêu cầu nghiệm thu.
9. Kiểm tra nguồn gốc: xác định rõ nhà sản xuất, model và tài liệu sản phẩm.

Vị trí lắp đặt trụ cứu hỏa

Vị trí đặt trụ cứu hỏa phải được xác định theo hồ sơ thiết kế hệ thống PCCC và điều kiện tiếp cận thực tế của công trình.

Khi bố trí cần xem xét:

• Khả năng tiếp cận của xe và lực lượng chữa cháy.
• Khoảng cách tới khu vực cần bảo vệ.
• Khả năng kết nối với mạng đường ống cấp nước.
• Không bị che khuất bởi cây xanh, hàng rào hoặc vật cản.
• Không đặt tại vị trí dễ bị xe cơ giới va chạm nếu không có biện pháp bảo vệ.
• Có đủ không gian để mở nắp, thao tác van và kết nối thiết bị.
• Đối với trụ ngầm phải đảm bảo khả năng nhận biết và tiếp cận khi cần sử dụng.

Lắp đặt trụ cứu hỏa cần lưu ý gì?

• Kiểm tra đúng model và kích thước trước khi lắp.
• Kiểm tra hướng và kích thước kết nối với đường ống.
• Làm sạch đường ống trước khi đưa hệ thống vào vận hành.
• Đảm bảo các mối nối được làm kín đúng kỹ thuật.
• Không để đất, cát hoặc vật thể lạ lọt vào bên trong trụ.
• Đối với trụ nổi, cần đảm bảo trụ được cố định chắc chắn.
• Đối với trụ ngầm, cần bố trí hố và nắp bảo vệ phù hợp.
• Sau khi lắp đặt cần kiểm tra độ kín và khả năng vận hành của van.
• Thực hiện kiểm tra lưu lượng và áp suất theo yêu cầu của hệ thống.

Bảo trì trụ cứu hỏa

Trụ cứu hỏa là thiết bị phục vụ công tác chữa cháy nên cần được kiểm tra định kỳ theo yêu cầu quản lý và thiết kế hệ thống.

Nội dung kiểm tra có thể bao gồm:

• Kiểm tra tình trạng thân trụ.
• Kiểm tra nắp họng.
• Kiểm tra van đóng mở.
• Kiểm tra tình trạng rò rỉ.
• Kiểm tra gioăng làm kín.
• Kiểm tra khả năng kết nối với vòi chữa cháy.
• Kiểm tra khả năng tiếp cận trụ.
• Kiểm tra lưu lượng và áp suất theo quy trình của hệ thống.
• Kiểm tra các dấu hiệu ăn mòn hoặc hư hỏng cơ khí.

Trụ cứu hỏa có cần kiểm tra lưu lượng và áp suất không?

Có. Tuy nhiên, lưu lượng và áp suất không thể đánh giá chỉ dựa trên bản thân trụ. Cần kiểm tra toàn bộ hệ thống cấp nước, bao gồm nguồn nước, đường ống, van, cao độ, tổn thất áp lực và các điểm sử dụng đồng thời.

NFPA 24 quy định hệ thống đường ống cấp nước chữa cháy phải được tính toán để đáp ứng lưu lượng tổng và áp suất thiết kế; đối với đường ống cấp cho hydrant, yêu cầu kích thước đường ống còn phụ thuộc cấu hình và phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn.

Trụ cứu hỏa giá bao nhiêu?

Giá trụ cứu hỏa phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:

• Loại trụ nổi hoặc trụ ngầm.
• Kích thước DN.
• Số lượng họng.
• Vật liệu chế tạo.
• Kiểu kết nối.
• Tiêu chuẩn áp dụng.
• Thương hiệu và xuất xứ.
• Phụ kiện đi kèm.
• Số lượng đặt hàng.
• Yêu cầu hồ sơ CO, CQ và chứng chỉ liên quan.

Do đó không nên áp dụng một mức giá cố định cho tất cả các loại trụ cứu hỏa. Để báo giá chính xác nên cung cấp tối thiểu kích thước, loại trụ, số họng, tiêu chuẩn, vật liệu và số lượng.

Mua trụ cứu hỏa ở đâu?

Khi mua trụ cứu hỏa cho công trình, nên kiểm tra các thông tin gồm:

• Tên nhà sản xuất.
• Model sản phẩm.
• Kích thước và kiểu kết nối.
• Loại trụ nổi hoặc trụ ngầm.
• Số lượng họng.
• Vật liệu.
• Tiêu chuẩn áp dụng.
• Tài liệu kỹ thuật.
• Chứng từ nguồn gốc xuất xứ nếu dự án yêu cầu.
• Chứng chỉ chất lượng hoặc hồ sơ kiểm định/chứng nhận phù hợp nếu có yêu cầu.

DTA VIET NAM EQUIPMENT MATERIAL JSC cung cấp các thiết bị van công nghiệp và thiết bị phục vụ hệ thống PCCC, hỗ trợ lựa chọn sản phẩm theo kích thước đường ống, vật liệu, tiêu chuẩn và điều kiện sử dụng thực tế.

Trụ cứu hỏa và các thiết bị liên quan trong hệ thống PCCC

Thiết bị	Chức năng
Trụ cứu hỏa	Cung cấp điểm lấy nước phục vụ chữa cháy.
Họng tiếp nước chữa cháy	Điểm kết nối để cấp nước từ xe chữa cháy vào hệ thống.
Van báo động	Kiểm soát và báo động dòng nước trong hệ thống sprinkler phù hợp.
Van xả tràn	Điều khiển cấp nước cho hệ thống deluge theo cấu hình.
Van tín hiệu điện	Giám sát trạng thái đóng/mở của van.
Cuộn vòi chữa cháy	Dẫn nước từ nguồn cấp tới vị trí chữa cháy.
Lăng phun chữa cháy	Tạo và điều hướng tia nước chữa cháy.

FAQ – Câu hỏi thường gặp về trụ cứu hỏa

Trụ cứu hỏa là gì?

Trụ cứu hỏa là thiết bị được lắp đặt trên hệ thống đường ống cấp nước để tạo điểm lấy nước phục vụ chữa cháy. Tên tiếng Anh phổ biến là Fire Hydrant.

Trụ cứu hỏa tiếng Anh là gì?

Trụ cứu hỏa tiếng Anh là Fire Hydrant.

Trụ cứu hỏa có những loại nào?

Hai dạng phổ biến là trụ cứu hỏa nổi và trụ cứu hỏa ngầm. Ngoài ra có thể phân loại theo số lượng họng, kích thước, kiểu kết nối và thiết kế của nhà sản xuất.

Trụ cứu hỏa nổi và trụ cứu hỏa ngầm khác nhau thế nào?

Trụ nổi có phần thân và họng được bố trí trên mặt đất, thuận tiện nhận biết và thao tác. Trụ ngầm được đặt dưới mặt đất, phù hợp với những khu vực cần hạn chế thiết bị nhô lên trên bề mặt.

Trụ cứu hỏa có phải là họng tiếp nước không?

Không. Trụ cứu hỏa và họng tiếp nước chữa cháy có chức năng khác nhau. Trụ cứu hỏa chủ yếu tạo điểm lấy nước từ mạng cấp nước, trong khi họng tiếp nước/FDC được sử dụng để đưa nước từ xe chữa cháy vào hệ thống PCCC của công trình.

Trụ cứu hỏa sử dụng DN bao nhiêu?

Kích thước trụ phụ thuộc vào thiết kế hệ thống và model cụ thể. Không nên lựa chọn chỉ dựa trên DN mà cần kiểm tra đồng thời đường ống, lưu lượng, áp suất, đầu nối và yêu cầu của hồ sơ PCCC.

TCVN 6379:1998 còn được sử dụng làm tiêu chuẩn hiện hành không?

TCVN 6379:2024 đã thay thế TCVN 6379:1998. Theo thông tin của Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam, TCVN 6379:2024 hiện ở trạng thái còn hiệu lực, trong khi TCVN 6379:1998 đã hết hiệu lực.

Trụ cứu hỏa có cần kiểm tra định kỳ không?

Có. Cần kiểm tra tình trạng thân trụ, van, họng, nắp, gioăng, khả năng vận hành và các thông số của hệ thống theo quy trình quản lý PCCC áp dụng cho công trình.

Trụ cứu hỏa giá bao nhiêu?

Giá phụ thuộc vào loại trụ, kích thước, số họng, vật liệu, thương hiệu, tiêu chuẩn và số lượng đặt hàng. Muốn báo giá chính xác cần xác định model hoặc thông số kỹ thuật cụ thể.

Kết luận

Trụ cứu hỏa là một thiết bị quan trọng trong hệ thống cấp nước chữa cháy, giúp tạo điểm lấy nước để phục vụ công tác chữa cháy tại các khu dân cư, nhà máy, khu công nghiệp, kho hàng và công trình ngoài nhà.

Trụ cứu hỏa có nhiều cấu hình như trụ nổi, trụ ngầm, trụ 2 họng và trụ 3 họng. Khi lựa chọn cần căn cứ vào kích thước đường ống, lưu lượng, áp suất, số lượng họng, kiểu kết nối, vật liệu, tiêu chuẩn và hồ sơ thiết kế PCCC.

Đặc biệt, đối với nội dung kỹ thuật và hồ sơ hiện nay, cần lưu ý rằng TCVN 6379:2024 là tiêu chuẩn hiện hành và đã thay thế TCVN 6379:1998.

Việc lựa chọn đúng loại trụ, đúng kích thước và đúng tiêu chuẩn giúp đảm bảo khả năng kết nối, vận hành và đáp ứng yêu cầu của hệ thống cấp nước chữa cháy.