Van bi tay gạt là loại van công nghiệp sử dụng viên bi có lỗ xuyên tâm để đóng mở và điều tiết dòng chảy. Van được vận hành bằng tay gạt, cho phép đóng hoặc mở đường ống nhanh chóng bằng cách xoay tay gạt một góc 90 độ.

Van bi tay gạt được sử dụng phổ biến trong hệ thống nước sạch, nước sinh hoạt, khí nén, dầu, hơi và nhiều môi chất khác tùy thuộc vào vật liệu thân van, vật liệu gioăng và thiết kế của từng model.

Các dòng phổ biến gồm van bi tay gạt inox, van bi tay gạt đồng, van bi tay gạt gang, van bi tay gạt thép và van bi tay gạt nhựa. Kích thước có thể từ DN8, DN10, DN15, DN20, DN25 đến các kích thước lớn hơn tùy từng dòng sản phẩm.

Van bi tay gạt là gì?

Van bi tay gạt là loại van đóng mở sử dụng một viên bi hình cầu được khoan lỗ xuyên tâm. Khi xoay tay gạt, viên bi xoay theo.

Khi lỗ trên viên bi nằm cùng hướng với đường ống, môi chất có thể đi qua và van ở trạng thái mở. Khi xoay viên bi 90 độ, phần đặc của viên bi chắn dòng chảy và van đóng.

Nhờ cơ cấu này, van có khả năng đóng mở nhanh, kết cấu tương đối đơn giản và dễ sử dụng.

Tên tiếng Anh của van bi tay gạt

Trong tài liệu kỹ thuật và thương mại, van bi tay gạt thường được gọi là:

• Lever Ball Valve: van bi tay gạt.
• Ball Valve with Lever Handle: van bi có tay gạt.
• Manual Ball Valve: van bi vận hành bằng tay.
• Threaded Ball Valve: van bi nối ren.
• Flanged Ball Valve: van bi mặt bích.
• Stainless Steel Ball Valve: van bi inox.
• Brass Ball Valve: van bi đồng.

Cấu tạo van bi tay gạt

Van bi tay gạt có cấu tạo tương đối đơn giản. Tùy model và vật liệu, kết cấu có thể thay đổi nhưng thường gồm các bộ phận chính sau:

Bộ phận	Chức năng
Thân van	Bảo vệ các bộ phận bên trong và tạo đường dẫn dòng chảy.
Bi van	Đóng hoặc mở dòng chảy thông qua lỗ xuyên tâm.
Trục van	Truyền chuyển động từ tay gạt đến viên bi.
Gioăng làm kín	Đảm bảo độ kín giữa bi van và thân van.
Gioăng trục	Làm kín khu vực trục van.
Tay gạt	Dùng để vận hành van bằng tay.
Đai ốc cố định	Cố định tay gạt với trục van.

Nguyên lý hoạt động của van bi tay gạt

Van bi tay gạt hoạt động dựa trên chuyển động xoay 90 độ của viên bi.

1. Người vận hành tác động lực lên tay gạt.
2. Tay gạt truyền chuyển động đến trục van.
3. Trục van làm viên bi xoay theo.
4. Khi lỗ bi thẳng với đường ống, van mở.
5. Khi viên bi xoay 90 độ, phần đặc của bi chắn dòng và van đóng.

Cơ cấu đóng mở nhanh giúp van bi tay gạt phù hợp với các hệ thống cần thao tác đóng mở thường xuyên hoặc cần cô lập nhanh một đoạn đường ống.

Thông số kỹ thuật van bi tay gạt

Thông số	Thông tin
Tên sản phẩm	Van bi tay gạt
Kiểu vận hành	Tay gạt
Kiểu van	Van bi
Kích thước	DN8 – DN100 hoặc lớn hơn tùy model
Kiểu kết nối	Ren, mặt bích hoặc kiểu kết nối khác tùy model
Vật liệu thân	Inox, đồng, gang, thép, nhựa tùy model
Vật liệu bi	Inox, đồng thau hoặc vật liệu phù hợp tùy model
Vật liệu gioăng	PTFE, RPTFE, EPDM, NBR hoặc vật liệu khác tùy model
Môi chất	Nước, khí, dầu, hơi và môi chất phù hợp tùy model
Áp suất làm việc	Phụ thuộc model
Nhiệt độ làm việc	Phụ thuộc vật liệu và model

Van bi tay gạt có những loại nào?

Van bi tay gạt inox

Van bi tay gạt inox thường được chế tạo từ inox 304 hoặc inox 316 tùy model. Van có khả năng chống ăn mòn và được sử dụng trong hệ thống nước, khí, hóa chất phù hợp, thực phẩm và các môi trường yêu cầu vật liệu inox.

Van bi inox tay gạt có thể có các dạng như 1PC, 2PC và 3PC. Khi lựa chọn cần kiểm tra vật liệu thân, bi, trục và gioăng.

Van bi tay gạt đồng

Van bi tay gạt đồng thường được sử dụng trong hệ thống nước, cấp nước dân dụng, khí và một số hệ thống kỹ thuật phù hợp.

Ưu điểm của dòng van này là kết cấu gọn, dễ lắp đặt và thường có kích thước nhỏ như DN15, DN20, DN25, DN32, DN40 và DN50 tùy model.

Van bi tay gạt gang

Van bi tay gạt gang có thân van bằng gang và thường được sử dụng cho các hệ thống đường ống có kích thước lớn hơn. Tùy thiết kế, van có thể sử dụng kết nối ren hoặc mặt bích.

Van bi tay gạt thép

Van bi tay gạt thép được sử dụng trong những hệ thống yêu cầu vật liệu thép và điều kiện áp suất, nhiệt độ phù hợp với thiết kế của van.

Đối với hệ thống hơi, dầu hoặc môi chất nhiệt độ cao, cần lựa chọn đúng model chuyên dụng thay vì sử dụng van bi nước thông thường.

Van bi tay gạt nhựa

Van bi tay gạt nhựa thường sử dụng PVC, UPVC, CPVC hoặc vật liệu nhựa khác tùy sản phẩm. Van phù hợp với các môi trường mà vật liệu nhựa đáp ứng được yêu cầu về hóa chất, nhiệt độ và áp suất.

Van bi tay gạt 1PC, 2PC và 3PC

Van bi 1PC

Van bi 1PC có thân van dạng một khối. Kết cấu tương đối gọn, thường được sử dụng trong các hệ thống có yêu cầu lắp đặt đơn giản.

Van bi 2PC

Van bi 2PC có thân gồm hai phần liên kết với nhau. Đây là cấu hình phổ biến trên nhiều dòng van bi nối ren.

Van bi 3PC

Van bi 3PC gồm ba phần thân, cho phép tháo rời phần trung tâm thuận tiện hơn trong một số công tác bảo trì. Dòng này thường được sử dụng trong các hệ thống công nghiệp, thực phẩm và các ứng dụng yêu cầu khả năng tháo lắp.

Van bi tay gạt nối ren

Van bi tay gạt nối ren là dòng van phổ biến cho các đường ống có kích thước nhỏ và vừa. Hai đầu van được gia công ren để kết nối trực tiếp với đường ống hoặc phụ kiện ren.

Các kích thước thường gặp gồm:

• DN15 – 1/2 inch.
• DN20 – 3/4 inch.
• DN25 – 1 inch.
• DN32 – 1 1/4 inch.
• DN40 – 1 1/2 inch.
• DN50 – 2 inch.

Khi mua cần xác định loại ren như BSP, BSPT hoặc NPT tùy tiêu chuẩn của đường ống và van.

Van bi tay gạt mặt bích

Van bi tay gạt mặt bích sử dụng mặt bích ở hai đầu để kết nối với đường ống. Dòng này thường được sử dụng cho đường ống lớn hơn và các hệ thống công nghiệp.

Khi lựa chọn cần kiểm tra:

• Kích thước DN.
• Tiêu chuẩn mặt bích.
• Cấp áp suất.
• Chiều dài van.
• Vật liệu thân.
• Vật liệu gioăng.
• Nhiệt độ và môi chất.

Kích thước van bi tay gạt

Kích thước	Quy đổi gần đúng	Ứng dụng tham khảo
DN15	1/2 inch	Đường ống nước dân dụng
DN20	3/4 inch	Hệ thống nước, khí
DN25	1 inch	Đường ống nhánh
DN32	1 1/4 inch	Hệ thống kỹ thuật
DN40	1 1/2 inch	Đường ống công nghiệp
DN50	2 inch	Hệ thống nước và khí
DN65	2 1/2 inch	Hệ thống công nghiệp
DN80	3 inch	Đường ống lớn
DN100	4 inch	Hệ thống công nghiệp

Ưu điểm của van bi tay gạt

• Đóng mở nhanh bằng tay gạt.
• Thao tác đơn giản.
• Kết cấu tương đối gọn.
• Khả năng đóng kín tốt khi lựa chọn đúng model.
• Có nhiều lựa chọn vật liệu.
• Có nhiều kích thước và kiểu kết nối.
• Không cần nguồn điện hoặc khí nén để vận hành.
• Phù hợp với nhiều hệ thống đường ống.
• Thuận tiện cho việc cô lập dòng chảy khi bảo trì.

Nhược điểm của van bi tay gạt

• Phải thao tác bằng tay tại vị trí lắp đặt.
• Không phù hợp với hệ thống yêu cầu điều khiển tự động liên tục nếu không kết hợp bộ truyền động.
• Tay gạt cần có không gian để xoay.
• Không phải model nào cũng phù hợp với môi chất nhiệt độ hoặc áp suất cao.
• Không nên dùng van bi đóng mở thông thường để điều tiết liên tục nếu nhà sản xuất không cho phép.

Ứng dụng của van bi tay gạt

Van bi tay gạt được sử dụng trong nhiều hệ thống như:

• Hệ thống cấp nước sạch.
• Đường ống nước sinh hoạt.
• Hệ thống khí nén.
• Đường ống dầu.
• Hệ thống xử lý nước.
• Hệ thống HVAC.
• Hệ thống công nghiệp.
• Nhà máy sản xuất.
• Hệ thống thực phẩm và đồ uống với model phù hợp.
• Hệ thống hóa chất với vật liệu tương thích.

Cách lựa chọn van bi tay gạt

1. Xác định môi chất

Trước tiên cần xác định van dùng cho nước, khí, dầu, hơi hoặc hóa chất. Mỗi môi chất có yêu cầu khác nhau về vật liệu thân, bi, trục và gioăng.

2. Chọn vật liệu van

Nước dân dụng có thể sử dụng van đồng hoặc inox tùy hệ thống. Môi trường ăn mòn có thể cần inox hoặc vật liệu chuyên dụng. Với hóa chất phải kiểm tra khả năng tương thích vật liệu trước khi lựa chọn.

3. Chọn kích thước DN

DN của van phải phù hợp với đường ống và yêu cầu lưu lượng. Không nên lựa chọn chỉ dựa vào đường kính ngoài của ống.

4. Kiểm tra kiểu kết nối

Đường ống nhỏ thường sử dụng ren, trong khi hệ thống đường ống lớn có thể sử dụng mặt bích. Cần kiểm tra chính xác tiêu chuẩn ren hoặc tiêu chuẩn mặt bích.

5. Kiểm tra áp suất và nhiệt độ

Áp suất và nhiệt độ làm việc thực tế phải nằm trong giới hạn cho phép của van. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng khi sử dụng van cho hơi nóng, dầu nóng hoặc môi chất có áp suất cao.

6. Chọn loại gioăng phù hợp

PTFE, EPDM, NBR và các vật liệu làm kín khác có giới hạn nhiệt độ và khả năng tương thích hóa chất khác nhau. Cần lựa chọn theo môi chất thực tế.

Hướng dẫn lắp đặt van bi tay gạt

1. Kiểm tra đúng kích thước và model van.
2. Kiểm tra tiêu chuẩn kết nối.
3. Vệ sinh đường ống trước khi lắp.
4. Đảm bảo đường ống được căn chỉnh.
5. Lắp van đúng chiều nếu model có yêu cầu định hướng.
6. Không dùng tay gạt để làm đòn bẩy khi lắp đặt.
7. Đối với van ren, sử dụng vật liệu làm kín phù hợp.
8. Đối với van mặt bích, sử dụng gioăng đúng kích thước.
9. Mở van từ từ sau khi hoàn tất lắp đặt.
10. Kiểm tra rò rỉ trước khi đưa hệ thống vào vận hành chính thức.

Van bi tay gạt giá bao nhiêu?

Giá van bi tay gạt phụ thuộc vào vật liệu, kích thước, kiểu kết nối, áp suất, thương hiệu và cấu hình của từng model.

Loại van	Kích thước phổ biến	Giá
Van bi tay gạt đồng	DN15 – DN50	Liên hệ báo giá
Van bi tay gạt inox	DN15 – DN100	Liên hệ báo giá
Van bi tay gạt nhựa	DN15 – DN100	Liên hệ báo giá
Van bi tay gạt gang	DN50 – DN200	Liên hệ báo giá
Van bi tay gạt thép	DN15 – DN200	Liên hệ báo giá

Để nhận báo giá chính xác, nên cung cấp DN + vật liệu + kiểu kết nối + áp suất + môi chất + số lượng.

Mua van bi tay gạt ở đâu?

CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ THIẾT BỊ DTA VIỆT NAM cung cấp van bi tay gạt và các loại van công nghiệp, phụ kiện đường ống phục vụ hệ thống nước, khí nén và các ứng dụng công nghiệp.

DTA hỗ trợ tư vấn lựa chọn van theo kích thước DN, vật liệu, môi chất, áp suất, nhiệt độ và kiểu kết nối.

• Công ty: CÔNG TY CỔ PHẦN VẬT TƯ THIẾT BỊ DTA VIỆT NAM
• Website: dtavietnam.com
• Hotline: 0961 332 786
• Email: kt.dtavietnam@gmail.com
• Địa chỉ: Thôn Đồng Trì, Xã Thanh Trì, Thành phố Hà Nội, Việt Nam

Câu hỏi thường gặp về van bi tay gạt

Van bi tay gạt là gì?

Van bi tay gạt là van bi vận hành thủ công bằng tay gạt. Người dùng xoay tay gạt để làm viên bi xoay 90 độ, từ đó đóng hoặc mở dòng chảy.

Van bi tay gạt dùng để làm gì?

Van chủ yếu được sử dụng để đóng mở và cô lập dòng chảy trong đường ống. Tùy model, van có thể sử dụng cho nước, khí, dầu và các môi chất phù hợp khác.

Van bi tay gạt có những vật liệu nào?

Các loại phổ biến gồm van bi tay gạt inox, đồng, gang, thép và nhựa. Việc lựa chọn vật liệu phụ thuộc vào môi chất, áp suất và nhiệt độ làm việc.

Van bi tay gạt DN50 là bao nhiêu inch?

DN50 tương đương kích thước danh nghĩa 2 inch.

Van bi tay gạt có điều tiết lưu lượng được không?

Van bi có thể thay đổi tiết diện dòng chảy khi viên bi ở vị trí trung gian, nhưng không phải mọi model đều được thiết kế để điều tiết liên tục. Nếu hệ thống yêu cầu điều tiết thường xuyên, cần sử dụng loại van được nhà sản xuất quy định phù hợp với mục đích này.

Van bi tay gạt inox 304 và inox 316 khác nhau thế nào?

Inox 304 và inox 316 có thành phần vật liệu và khả năng chống ăn mòn khác nhau. Inox 316 thường được lựa chọn cho các môi trường có yêu cầu chống ăn mòn cao hơn, đặc biệt với một số môi trường chứa chloride. Tuy nhiên cần căn cứ vào môi chất và điều kiện vận hành cụ thể.

Van bi tay gạt có dùng cho hơi nóng được không?

Chỉ sử dụng khi model cụ thể được thiết kế và công bố phù hợp với hơi nóng, đồng thời kiểm tra giới hạn nhiệt độ, áp suất và vật liệu gioăng. Không nên dùng van bi nước thông thường cho hơi nóng nếu không có thông số xác nhận.

Kết luận

Van bi tay gạt là dòng van đóng mở thủ công có kết cấu đơn giản, thao tác nhanh và được sử dụng rộng rãi trong các hệ thống đường ống. Sản phẩm có nhiều lựa chọn về vật liệu như inox, đồng, gang, thép và nhựa; đồng thời có các kiểu kết nối ren và mặt bích.

Để lựa chọn đúng van bi tay gạt, cần xác định đồng thời DN, vật liệu, môi chất, áp suất, nhiệt độ, kiểu kết nối và vật liệu gioăng. Đối với hệ thống hơi, dầu nóng hoặc hóa chất, cần đặc biệt kiểm tra thông số kỹ thuật của đúng model trước khi lắp đặt.